Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

धर्मवन्तं नृपं दृष्ट्वा लिंगं स्वायंभुवं तथा । नदीं सागरगां चैव मुच्येत्पापाद्दिनोद्भवात्

Transliteration

dharmavantaṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā liṃgaṃ svāyaṃbhuvaṃ tathā | nadīṃ sāgaragāṃ caiva mucyetpāpāddinodbhavāt

Translation

دین دار بادشاہ کے درشن سے، اسی طرح خود ظہور لِنگ کے درشن سے، اور سمندر کی طرف بہنے والی ندی کے درشن سے، انسان روز بروز پیدا ہونے والے گناہوں سے آزاد ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• धर्मवन्तम्: righteous
• धर्मवन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धर्मवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• नृपम्: king
• नृपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृत्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तः अव्ययकृदन्तः (gerund); पूर्वकालिकक्रिया ‘having seen’

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्वायम्भुवम्: self-manifest
• स्वायम्भुवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वयम्भू (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• तथा: likewise/also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/उपमानार्थे ‘and also/likewise’

• नदीम्: river
• नदीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सागरगाम्: going to the ocean
• सागरगाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सागर + गा (प्रातिपदिके)
• Form: उपपद-तत्पुरुषः/कर्मधारयप्रायः (सागरं गच्छति इति); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारणार्थकः (emphatic particle)

• मुच्येत्: would be freed
• मुच्येत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; ‘would be released’

• पापात्: from sin
• पापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अपादानम्

• दिनोद्भवात्: from (sin) arising by day (daily)
• दिनोद्भवात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दिन + उद्भव (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (दिनस्य उद्भवः); पुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अपादान-हेतुप्रायः

Speaker

Narrative voice (context within Mārkaṇḍeya’s discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svayaṃbhū-liṅga (generic category) and Sāgaragā Nadī (generic category)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Triptych-like sacred vision: (1) a righteous king dispensing justice with compassion, (2) a naturally arisen liṅga glowing in a sanctum, (3) a mighty river coursing toward the ocean; pilgrims witness and feel cleansed.

Characters & Entities

• Śiva Liṅga
• River (to the ocean)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of dharma embodied—righteous rule, self-manifest Śiva, and sacred rivers—purifies even habitual, daily-accruing faults.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A general tīrtha principle is stated (svāyaṃbhu-liṅga and sacred river); the verse does not specify a named temple or river here.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (reverent viewing/visiting) of a svayambhū-liṅga and sacred river is presented as a means of pāpa-kṣaya (sin-removal).