Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 95

Devanagari script

प्रविष्टो द्वारकापुर्या सांबं प्रोष्य ततः परम् । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो बलभद्रपुरःसरः

Transliteration

praviṣṭo dvārakāpuryā sāṃbaṃ proṣya tataḥ param | aśrupūrṇekṣaṇo dīno balabhadrapuraḥsaraḥ

Translation

سامب کو رخصت کر کے وہ پھر دوارکا کے شہر میں داخل ہوا۔ آنکھیں آنسوؤں سے لبریز اور دل بوجھل تھا—اس کے آگے آگے بل بھدر چل رہا تھا۔

Word by Word

• प्रविष्टः: having entered
• प्रविष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे—‘प्रविष्टः’ (having entered)

• द्वारकापुर्याम्: in the city of Dvārakā
• द्वारकापुर्याम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (द्वारकायाः पुरी)

• सांबम्: Sāmba
• सांबम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: साम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रोष्य: after staying away (in exile)
• प्रोष्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action)
• Type: Verb
• Root: प्र-वस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; अर्थे—‘प्रोष्य’ (having stayed away/after going to live away)

• ततः: thereafter
• ततः: Avyaya (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तर-वाचक (thereafter)

• परम्: then, further
• परम्: Avyaya (Temporal/Sequential)
• Type: Indeclinable
• Root: परम् (अव्यय/विशेषण-रूप)
• Form: अव्यय; ‘further/after that’ अर्थे (adverbial accusative)

• अश्रुपूर्णेक्षणः: (he) whose eyes are filled with tears
• अश्रुपूर्णेक्षणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अश्रु (प्रातिपदिक) + पूर्ण (कृदन्त/प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अश्रुभिः पूर्णे ईक्षणे यस्य)

• दीनः: distressed
• दीनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बलभद्रपुरःसरः: with Balabhadra going in front
• बलभद्रपुरःसरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बलभद्र (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (बलभद्रः पुरःसरः यस्य)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa, after sending Sāmba away, enters Dvārakā with tear-filled eyes; Balabhadra walks ahead, and the Yādava entourage follows in heavy silence through the city gates.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Sāmba
• Balabhadra
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Righteous sending-off (for dharmic travel) can still be painful; leadership and family solidarity (Balabhadra) support the community.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is mentioned as the sacred city context, though the verse itself is narrative rather than a direct tīrtha-eulogy.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly.