Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31
Devanagari script
स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः
Transliteration
svayameva vṛto viṣṇustayā pārthivasattama | mathyamāne tatotīva samudre devadānavaiḥ
Translation
پس اس نے خود ہی وشنو کو اپنا ور چن لیا، اے بہترین بادشاہ؛ جب دیوتا اور دانَو سمندر کو نہایت زور سے متھ رہے تھے۔
Word by Word
स्वयम्of her own accord
स्वयम्:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), स्वकृत्यबोधक (of oneself)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात, अवधारणार्थक
वृतःwas chosen
वृतः:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत (कृदन्त; √वृ (धातु) क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (was chosen)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तयाby her (Lakṣmī)
तया:
Kartr-karana (Agent/Instrument/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पार्थिव-सत्तमO best of kings
पार्थिव-सत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक; सत् + तमप्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष (पार्थिवानां सत्तमः = best of kings)
मथ्यमानेwhile (it was) being churned
मथ्यमाने:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootमथ्यमान (कृदन्त; √मथ् (धातु) यक्-प्रत्यय, कर्मणि वर्तमान)
Formवर्तमानकृदन्त (present passive participle), सप्तमी, एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगानुसार; लोकेटिव-अब्सोल्यूट (while being churned)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (then)
तीवas if/like
तीव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक निपात (comparative particle: like/as)
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
देव-दानवैःby gods and demons
देव-दानवैः:
Kartr-karana (Agents/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व (देवाश्च दानवाश्च)
Speaker
Unknown (deduced: Purāṇic narrator addressing a king)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: pārthiva-sattama / nṛpa (king)
Visual Art Cues
Scene: Lakṣmī garlands Viṣṇu amid the ongoing churning; Viṣṇu stands serene, radiant, as devas and dānavas continue their labor in the background—cosmic work surrounding a still center.
Characters & Entities
V
ViṣṇuL
Lakṣmī (implied: 'tayā')D
DevasD
DānavasO
Ocean (Samudra)FAQs
Auspicious fortune (Lakṣmī) naturally abides with the preserver of dharma (Viṣṇu); true prosperity aligns with righteousness.
No named tīrtha appears in this verse.
None.