Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28
Devanagari script
ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप
Transliteration
tato dhanvaṃtarirjāto bibhraddhaste kamaṃḍalum | saṃpūrṇamamṛtenaiva sa devairdānavainṛpa
Translation
پھر دھنونتری ظاہر ہوا، اپنے ہاتھ میں کمندلو لیے ہوئے جو سراسر امرت سے بھرا تھا؛ اے بادشاہ، دیوتاؤں اور دانَووں نے فوراً اس کا سامنا کیا۔
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तदस् तसिल्)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययान्त (from that/then)
धन्वन्तरिःDhanvantari
धन्वन्तरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जातःwas born/arose
जातः:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजात (कृदन्त; √जन् (धातु) क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावार्थे (was born/arose)
बिभ्रत्bearing/carrying
बिभ्रत्:
Kriya (Participial action)
TypeVerb
Rootबिभ्रत् (कृदन्त; √भृ (धातु) शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (bearing)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कमण्डलुम्a water-pot (kamaṇḍalu)
कमण्डलुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकमण्डलु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सम्पूर्णम्full
सम्पूर्णम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्पूर्ण (प्रातिपदिक/कृदन्त; सम्+√पॄ (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (full/filled)
अमृतेनwith nectar
अमृतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात, अवधारणार्थक
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवैःby the gods
देवैः:
Kartr-karana (Agent group/कर्तृ-समूह)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
दानवैःby the demons (Dānavas)
दानवैः:
Kartr-karana (Agent group/कर्तृ-समूह)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
Speaker
Unknown (deduced: Purāṇic narrator addressing 'nṛpa')
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: nṛpa (king)
Visual Art Cues
Scene: From the foaming churned ocean, Dhanvantari rises luminous, holding a brimming kamaṇḍalu of amṛta; gods and dānavas surge forward, arms outstretched, eyes fixed on the vessel.
Characters & Entities
D
DhanvantariK
KamaṇḍaluA
AmṛtaD
DevasD
DānavasFAQs
The highest boon (amṛta) invites contest; dharma requires rightful means and divine guidance to receive life-giving grace.
No specific tīrtha is named in this verse.
None.