Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

पुत्रेण सहितः पश्चादाराधय दिवानिशम् । वयमेव त्वया सार्धं तं च देवं पितामहम्

Transliteration

putreṇa sahitaḥ paścādārādhaya divāniśam | vayameva tvayā sārdhaṃ taṃ ca devaṃ pitāmaham

Translation

پھر اپنے بیٹے کے ساتھ دن رات اُس کی عبادت کرو۔ ہم بھی تمہارے ساتھ مل کر اُس دیوتا پِتامہ کی پوجا کریں گے۔

Word by Word

• पुत्रेण: with (your) son
• पुत्रेण: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सहितः: together (with)
• सहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सहित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘accompanied/along with’ (governs instrumental)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: काल/क्रमवाचक-अव्ययम् (afterwards)

• आराधय: worship; propitiate
• आराधय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: राध् (धातु) + आ- (उपसर्ग)
• Form: लोट्-लकारः (imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• दिवानिशम्: day and night
• दिवानिशम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा (अव्यय) + निशा (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (दिवा + निशम्), अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; ‘day and night’

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• एव: indeed; certainly
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic particle)

• त्वया: with you
• त्वया: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: सह-अर्थक-अव्ययम् (postposition-like: ‘together with’, governs instrumental)

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; demonstrative qualifying ‘देवम्/पितामहम्’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पितामहम्: grandfather; ancestor
• पितामहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; apposition to ‘देवम्’

Speaker

Ṛṣis (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bālasakhya-tīrtha (implied)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: The addressed dvija/householder (implied)

Visual Art Cues

Scene: A parent and child stand before a newly established Brahmā shrine at the tīrtha; accompanying dvijas pledge to worship alongside them day and night, lamps burning continuously.

Characters & Entities

• Pitāmaha/Brahmā
• Mṛkaṇḍa
• Son (putra)
• Ṛṣis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is sustained and communal—family and sages together uphold worship that sanctifies a place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Pitāmaha tīrtha being established in this Nāgarakhaṇḍa episode, where ongoing worship is to be maintained.

What ritualistic prescription is mentioned?

Divāniśam ārādhana—regular, continual worship of Pitāmaha, performed jointly with the child.