Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तत्रापश्यत्स संप्राप्तं नारदं मुनिसत्तमम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन दामोदरदिदृक्षया

Transliteration

tatrāpaśyatsa saṃprāptaṃ nāradaṃ munisattamam | tīrthayātrāprasaṃgena dāmodaradidṛkṣayā

Translation

وہاں اس نے نارَد مُنی کو—جو رِشیوں میں افضل تھے—آیا ہوا دیکھا؛ وہ تیرتھ یاترا کے موقع پر اور دامودر کے دیدار کی آرزو سے پہنچے تھے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण/Locative—place)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (क्रिया/Main verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• संप्राप्तम्: arrived
• संप्राप्तम्: Karman (कर्म/Object—qualifier)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र+आप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नारदम् इति विशेषण

• नारदम्: Narada
• नारदम्: Karman (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मुनिसत्तमम्: the best of sages
• मुनिसत्तमम्: Karman (कर्म/Object—apposition)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मुनिनां सत्तमः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नारदम् इति विशेषण

• तीर्थयात्राप्रसंगेन: by the occasion of a pilgrimage
• तीर्थयात्राप्रसंगेन: Karana/Hetu (करण/हेतु—cause/occasion)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तीर्थयात्रायाः प्रसङ्गः); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• दामोदरदिदृक्षया: due to the desire to see Dāmodara
• दामोदरदिदृक्षया: Hetu (हेतु/Cause)
• Type: Noun
• Root: दामोदर (प्रातिपदिक) + दिदृक्षा (प्रातिपदिक; desiderative noun from दृश्)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (दामोदरस्य दिदृक्षा); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual; third-person narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dāmodara-darśana tīrtha (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nārada, radiant and serene, arrives at the sacred place with vīṇā, clearly a pilgrim himself; the king beholds him with awe; subtle iconographic hint of Dāmodara’s shrine nearby.

Characters & Entities

• Nārada
• Dāmodara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy association—meeting a great sage during pilgrimage—becomes a doorway to divine vision (darśana) and guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse frames a tīrtha-setting within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya, emphasizing pilgrimage culture; the precise site is not named in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; it highlights tīrthayātrā (pilgrimage) and the devotional aim of Dāmodara-darśana.