Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

एवं शप्त्वा च तं शक्रं ततोऽहिल्यामुवाच सः । कोपसंरक्तनेत्रस्तु भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः

evaṃ śaptvā ca taṃ śakraṃ tato'hilyāmuvāca saḥ | kopasaṃraktanetrastu bhartsayitvā muhurmuhuḥ

یوں شکر (اِندر) کو شاپ دے کر اُس نے پھر اہلیہ سے کہا؛ غضب سے سرخ آنکھوں کے ساتھ وہ بار بار اسے ملامت اور سرزنش کرتا رہا۔

एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘एवं/thus’
शप्त्वाhaving cursed
शप्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), शप्-धातोः: ‘having cursed’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
शक्रम्Indra (Śakra)
शक्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (काल/क्रमवाचक adverb): ‘then/from there’
अहिल्याम्Ahalyā
अहिल्याम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहिल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
कोपसंरक्तनेत्रःwhose eyes were reddened with anger
कोपसंरक्तनेत्रः:
Viśeṣaṇa (Qualifier of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + संरक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समासः (कोपेन संरक्तानि नेत्राणि यस्य)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/विशेषार्थक particle)
भर्त्सयित्वाhaving rebuked
भर्त्सयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभर्त्स् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), भर्त्स्-धातोः: ‘having scolded/rebuked’
मुहुःagain
मुहुः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्तिवाचक adverb): ‘again’
मुहुःagain
मुहुः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्तिवाचक adverb), पुनरुक्ति: ‘again and again’

Narrator (Purāṇic storyteller; reporting Gautama’s actions)

Scene: Gautama (or the offended ṛṣi) stands in ascetic fury, eyes reddened, having cursed Śakra; he turns to Ahalyā and rebukes her repeatedly; forest-āśrama setting with sacrificial implements and hermitage huts.

G
Gautama
Ś
Śakra (Indra)
A
Ahalyā

FAQs

Dharma narratives hold all parties accountable; correction and censure are portrayed as instruments to restore moral order.

Not specified in this verse; it continues the moral backstory used within the tīrtha-oriented chapter.

None.