Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा सहसा तूर्णं गौतमो गृहमभ्यगात् । यावत्पश्यति देवेशं सह पत्न्या समागतम्
Transliteration
tacchrutvā sahasā tūrṇaṃ gautamo gṛhamabhyagāt | yāvatpaśyati deveśaṃ saha patnyā samāgatam
Translation
یہ سن کر گوتَم فوراً جلدی سے گھر پہنچا۔ وہاں اس نے دیوؤں کے ایشور کو اپنی بیوی کے ساتھ اکٹھا آیا ہوا دیکھا۔
Word by Word
तत्that (news)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object) of श्रुत्वा
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purva-kala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (quickly)
गौतमःGautama
गौतमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
गृहम्to the house
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (goal as object)
अभ्यगात्went/approached
अभ्यगात्:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; गत्यर्थक
यावत्until, as long as
यावत्:
Temporal marker (काल-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; यावदर्थक (until/as long as)
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
देवेशम्the lord of gods (Indra)
देवेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवेश (प्रातिपदिक) = देव + ईश (समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
सहtogether with
सह:
Saha (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)
पत्न्याwith (his) wife
पत्न्या:
Saha (Association)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सहकारक (with his wife)
समागतम्arrived/come (there)
समागतम्:
Karma-visheshana (Object qualifier)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; देवेशम् इति कर्मणि विशेषण (accusative agreeing with object)
Speaker
Viśvāmitra
Skanda Dialogue
Listener: Rājan (King)
Visual Art Cues
Scene: Gautama rushes back to the hut; inside, he beholds Indra with Ahilyā—an instant of frozen shock before the storm of consequences.
Characters & Entities
G
GautamaD
Deveśa (Indra/Śakra)A
Ahilyā (implied)FAQs
Dharma violations are eventually exposed; concealment cannot withstand truth and the vigilance of righteousness.
Not specified in this verse; it is a pivotal event in the backstory supporting the māhātmya’s teaching.
None.