Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

येन यावंति भोज्यानि तस्य भुक्तानि मंदिरे । तस्य तावंति कृच्छ्राणि तेनोक्तानि महात्मना

Transliteration

yena yāvaṃti bhojyāni tasya bhuktāni maṃdire | tasya tāvaṃti kṛcchrāṇi tenoktāni mahātmanā

Translation

جس شخص نے اس کے گھر (مندر) میں جتنی کھانے کی چیزیں کھائیں، اسی قدر کِرِچّھر تپسیا اُس کے لیے اس مہاتما نے مقرر فرمائی۔

Word by Word

• येन: by which/whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम; करण-भावे

• यावन्ति: as many as
• यावन्ति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक (quantitative)

• भोज्यानि: foods to be eaten
• भोज्यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भोज्य (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘भोज्य’ = भुज् (धातु) + यत् (gerundive)

• तस्य: of him/of that person
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम

• भुक्तानि: eaten
• भुक्तानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘eaten’

• मन्दिरे: in the house/temple
• मन्दिरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• तस्य: for him/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम

• तावन्ति: so many (corresponding)
• तावन्ति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक

• कृच्छ्राणि: penances/austerities
• कृच्छ्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम

• उक्तानि: were stated
• उक्तानि: Karma (Predicative/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘said’

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Karana (Agent-instrument in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

Speaker

Unspecified narrator

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: pārthiva (king)

Visual Art Cues

Scene: A teacher-sage or mahātmā instructs householders and guests; in the foreground, plates and remnants of food symbolize consumption; a scribe records the number of kṛcchra observances assigned.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Atonement is proportional and accountable: participation in impurity is measured and purified through corresponding discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter is within a tīrtha-māhātmya framework in Nāgarakhaṇḍa; this verse itself does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kṛcchra penances, counted in proportion to the number of eatables consumed in the house.