Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 20›Shloka 79
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्गत्वा तत्र द्विजोत्तमाः । तीर्थे स्नानाच्च संपन्नो विशुद्धः शक्रसेविते । रामोऽपि तत्र गत्वाशु मार्कंडेयवराश्रमे

Transliteration

evamuktastu saumitrirgatvā tatra dvijottamāḥ | tīrthe snānācca saṃpanno viśuddhaḥ śakrasevite | rāmo'pi tatra gatvāśu mārkaṃḍeyavarāśrame

Translation

یوں کہے جانے پر، اے برگزیدہ دِویجوں، سَومِتری وہاں گیا۔ شکر کے متبرک کیے ہوئے اس تیرتھ میں اشنان سے وہ پاک ہو گیا۔ رام بھی فوراً وہاں گیا، مارکنڈَیَہ کے بہترین آشرم کی طرف۔

Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (thus)
उक्तःhaving been told
उक्तः:
Karta (Subject with predicate/कर्ता)
TypeAdjective
Root√वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सौमित्रिः’ इत्यस्य विशेषणम् (having been told/addressed)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (conjunctive particle)
सौमित्रिःSaumitri (Lakṣmaṇa)
सौमित्रिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund): having gone
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (उत्तमाः द्विजाः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बोधनार्थे/प्रथमार्थे पाठभेद-संभवः
तीर्थेat the sacred place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
स्नानात्from/through bathing
स्नानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपातः (conjunction: and)
सम्पन्नःbecame endowed/attained (a state)
सम्पन्नः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्√पद् (धातु) → सम्पन्न (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सौमित्रिः’ इत्यस्य विशेषणम् (became accomplished/attained)
विशुद्धःpurified
विशुद्धः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
शक्रसेवितेfrequented/served by Śakra
शक्रसेविते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + सेवित (कृदन्त; √सेव्)
Formतत्पुरुष-समासः (शक्रेण सेविते); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तीर्थे’ इत्यस्य विशेषणम्
रामःRāma
रामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (also)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (having gone)
आशुquickly
आशु:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formकाल/रीति-वाचक-अव्ययम् (adverb: quickly)
मार्कण्डेयवराश्रमेin the excellent hermitage of Mārkaṇḍeya
मार्कण्डेयवराश्रमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (मार्कण्डेयस्य वर-आश्रमः/श्रेष्ठ-आश्रमः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker

Unspecified (narrative voice within Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmaṇa (Saumitri) completes a sacred bath at the ford; nearby stands a tranquil hermitage with Mārkaṇḍeya seated under a tree. In a second narrative beat, Rāma arrives swiftly, bow in hand, reverent and composed.

Characters & Entities
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
Ś
Śakra (Indra)
R
Rāma
M
Mārkaṇḍeya

FAQs

Purification is attained through faithful observance at a sanctified tīrtha, and the company of sages (ṛṣi-āśrama) strengthens dharma.

The Indra-frequented tīrtha (śakra-sevita) and the revered āśrama of Ṛṣi Mārkaṇḍeya are highlighted as spiritually efficacious locations.

Tīrtha-snāna (holy bathing) is explicitly performed and presented as the means of becoming viśuddha (purified).

←Previous Verse
Next Verse→