Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 122

यस्याः स्युर्द्विगुणा दंता एवं सामुद्रिका जगुः । त्रिस्तनी कन्यका या तु श्वशुरस्य कुलक्षयम् । संधत्ते नात्र सन्देहस्तस्मात्तां दूरतस्त्यजेत्

yasyāḥ syurdviguṇā daṃtā evaṃ sāmudrikā jaguḥ | tristanī kanyakā yā tu śvaśurasya kulakṣayam | saṃdhatte nātra sandehastasmāttāṃ dūratastyajet

سامُدْرِک (قیافہ شناسی) کے ماہرین کہتے ہیں: جس لڑکی کے دانت دوہرے ہوں، اور خصوصاً جو تین پستانوں والی ہو، وہ سسر کے کُل کی بربادی کا سبب بنتی ہے—اس میں کوئی شک نہیں۔ اس لیے اسے دور ہی سے ترک کر دینا چاہیے۔

यस्याःwhose
यस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सम्बन्धसूचक (‘whose’)
स्युःwould be/are (said to be)
स्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
द्विगुणाःdouble
द्विगुणाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि-गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण
दन्ताःteeth
दन्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘thus’)
सामुद्रिकाःphysiognomists (experts in marks)
सामुद्रिकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसामुद्रिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘सामुद्रिक-शास्त्रज्ञाः’ इत्यर्थे
जगुःhave said
जगुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
त्रिस्तनीthree-breasted
त्रिस्तनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-स्तनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
कन्यकाmaiden, girl
कन्यका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्यका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
याwho
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक (‘who’)
तुbut
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast ‘but/indeed’)
श्वशुरस्यof the father-in-law
श्वशुरस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्वशुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
कुलक्षयम्destruction of the family line
कुलक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुल-क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
संधत्तेbrings about, causes
संधत्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-धा (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
no/not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: ‘here/in this matter’)
सन्देहःdoubt
सन्देहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसन्देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; हेत्वर्थे (ablatival adverb: ‘therefore/from that reason’)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दूरतःfrom far away
दूरतः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootदूरतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘from afar’)
त्यजेत्should abandon
त्यजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलोट् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Unspecified (Nāgarakhaṇḍa narrative voice)

Listener: pārthiva (king)

Scene: A learned assembly cites sāmudrika signs—double teeth, three breasts—declaring danger to the father-in-law’s lineage; the maiden stands apart, stigmatized; the king/listener is addressed.

S
sāmudrika (physiognomists)

FAQs

The verse presents a traditional warning framework where choices affecting household and lineage are to be made with caution and foresight.

No tīrtha is specified in this verse; it is embedded in the ongoing Tīrthamāhātmya narrative.

None; it cites sāmudrika assessment rather than a ritual act.