Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

एवं ते सर्वमाख्यातं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । यदि शक्तोषि चेत्कर्तुं कुरुष्व त्वं द्विजोत्तम

Transliteration

evaṃ te sarvamākhyātaṃ prāyaścittaṃ viśuddhaye | yadi śaktoṣi cetkartuṃ kuruṣva tvaṃ dvijottama

Translation

یوں پاکیزگی کے لیے پورا پرایَشچِت تمہیں بتا دیا گیا۔ اگر تم اسے انجام دینے کی طاقت رکھتے ہو تو اسے کر گزرو، اے بہترین دِوِج۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; manner adverb “thus”

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/dative) एकवचन; “to you/for you”

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (आख्यातम्) “all/entire”

• आख्यातम्: has been explained
• आख्यातम्: Kriya (Passive predicate)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मणि-भावे “has been explained/told”

• प्रायश्चित्तम्: expiation
• प्रायश्चित्तम्: Karma (Object/topic)
• Type: Noun
• Root: प्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘आख्यातम्’ इत्यस्य विषय/कर्म

• विशुद्धये: for purification
• विशुद्धये: Sampradana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: विशुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी एकवचन; प्रयोजनार्थे

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; conditional “if”

• शक्तः: able
• शक्तः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (त्वम्)

• असि: are
• असि: Kriya (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; “you are”

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Condition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; conditional particle “if”

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) “to do”

• कुरुष्व: do (it)
• कुरुष्व: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; “do!”

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचन; संबोधितः कर्ता

• द्विजोत्तम: O best of the twice-born
• द्विजोत्तम: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th/vocative) एकवचन; समासः: द्विजः एव उत्तमः (कर्मधारय)

Speaker

Brāhmaṇas

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The penitent dvija

Visual Art Cues

Scene: The brāhmaṇas finish their counsel, addressing the dvija as 'best of the twice-born,' urging him to perform the expiation if able.

Characters & Entities

• Dvijottama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing dharmic counsel must culminate in action; purification is achieved through disciplined performance, not mere remorse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified in this verse; it continues the instructional sequence within the pilgrimage-mahātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

A general injunction: perform the stated prāyaścitta if capable.