Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सामवेदविदस्तस्य गृहस्थाश्रमधर्मिणः । पश्चिमे वयसि प्राप्ते कन्या जाता सुशोभना

Transliteration

sāmavedavidastasya gṛhasthāśramadharmiṇaḥ | paścime vayasi prāpte kanyā jātā suśobhanā

Translation

وہ سام وید کا جاننے والا تھا اور گِرہستھ آشرم کے دھرم پر ثابت قدم۔ جب وہ عمر کے آخری حصے کو پہنچا تو اس کے ہاں ایک نہایت حسین و جمیل بیٹی پیدا ہوئی۔

Word by Word

• सामवेदविदः: of the knower of the Sāmaveda
• सामवेदविदः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सामवेद-विद् (प्रातिपदिक; विद्-धातुज)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सामवेदस्य विद् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• तस्य: of him/that (person)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• गृहस्थाश्रमधर्मिणः: of one who follows the duties of the householder-āśrama
• गृहस्थाश्रमधर्मिणः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गृहस्थ-आश्रम-धर्मिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; गृहस्थाश्रमस्य धर्मी इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• पश्चिमे: in the later
• पश्चिमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम् (वयसि)

• वयसि: age
• वयसि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• प्राप्ते: when (it was) reached/attained
• प्राप्ते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; भूतकृदन्त (क्त), सति-सप्तमी (locative absolute)

• कन्या: a daughter
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• जाता: was born
• जाता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘born/was born’ (finite sense)

• सुशोभना: very beautiful
• सुशोभना: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सु + शोभना इति कर्मधारय (उपपद-समासवत्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An elderly Veda-knowing householder in a simple, pure home setting; sacred implements (kuśa, kamaṇḍalu, Veda palm-leaves) and a calm domestic altar; the moment of hearing/receiving news of a daughter’s birth in late age.

Characters & Entities

• Chāndogya
• Sāma Veda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vedic learning harmonized with gṛhastha-dharma is presented as a foundation from which sacred histories and tirtha manifestations unfold.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya narrative arc that will explain local tirthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it characterizes the protagonist as Sāma-veda learned and dharma-observant.