Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

तत्कृत्वा रूपद्वितयं तत्र जन्म त्वमाप्स्यसि । यत्तया कथितो वंशो ममायं गोपसंज्ञितः । तत्र त्वं पावनार्थाय चिरं वृद्धिमवाप्स्यसि

tatkṛtvā rūpadvitayaṃ tatra janma tvamāpsyasi | yattayā kathito vaṃśo mamāyaṃ gopasaṃjñitaḥ | tatra tvaṃ pāvanārthāya ciraṃ vṛddhimavāpsyasi

وہاں تم دو روپ دھار کر جنم لو گے۔ جس وَنش کا اس نے ذکر کیا ہے وہ میرا ہے، جو ‘گوپ’ کے نام سے معروف ہے؛ اور وہاں جگت کی پاکیزگی کے لیے تم دیر تک پھلو پھولو گے اور بڑھتے رہو گے۔

तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम (object of absolutive action)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund): 'having done'
रूपद्वितयम्a pair of forms / two forms
रूपद्वितयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक) + द्वितय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (द्वे रूपे यस्य/द्वितयं रूपाणाम्)
तत्रthere
तत्र:
Avyaya (Locative/देश)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
जन्मbirth
जन्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पुरुष-सर्वनाम
आप्स्यसिwill obtain
आप्स्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलृट्-लकार, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative)
तयाby her
तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
कथितःwas told/related
कथितः:
Karma (Predicate/कर्म-भावः)
TypeVerb
Rootकथित (कृदन्त; √कथ् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त
वंशःlineage/dynasty
वंशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
गोपसंज्ञितःnamed 'Gopa'
गोपसंज्ञितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगोप (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त; √ज्ञा (धातु) + सम्- उपसर्ग; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (गोप इति संज्ञा यस्य)
तत्रthere
तत्र:
Avyaya (Locative/देश)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पावनार्थायfor the purpose of purification
पावनार्थाय:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपावन (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (पावनस्य अर्थः)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Avyaya (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: for a long time)
वृद्धिम्growth/prosperity
वृद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अवाप्स्यसिyou will attain
अवाप्स्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) + अव- (उपसर्ग)
Formलृट्-लकार, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

Narratorial voice within Tīrthamāhātmya (speaker not explicit in the excerpt)

Tirtha: Gopa-vaṃśa / Kṛṣṇa-janma-līlā sphere (implied)

Type: kshetra

Listener: Viṣṇu

Scene: Prophecy of Viṣṇu’s birth among Gopas: two forms hinted—Vāsudeva-Kṛṣṇa and another manifestation (e.g., expansion/paired form); pastoral Braj landscape with cows, kadamba trees, Yamunā-like riverbank; aura of purification spreading outward.

V
Viṣṇu
G
Gopa (cowherd clan)

FAQs

Divine manifestation occurs in specific lineages and roles to purify beings and sustain dharma over time.

The verse references “there” within the chapter’s sacred-geography frame, but does not name the tīrtha in this excerpt.

None explicitly; the verse is genealogical and theological, describing purpose (pāvana) rather than a rite.