Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
स्वयं दृष्ट्वैव वृत्तांतं कर्तव्यं यत्क्षमं ततः । नात्रास्य वचनादद्य स्थातव्यं तत्र गम्यताम्
Transliteration
svayaṃ dṛṣṭvaiva vṛttāṃtaṃ kartavyaṃ yatkṣamaṃ tataḥ | nātrāsya vacanādadya sthātavyaṃ tatra gamyatām
Translation
پورا حال اپنی آنکھوں سے دیکھ کر پھر جو مناسب ہوگا وہ کریں گے۔ آج اس کے قول کے سہارے یہاں ٹھہرنا نہیں؛ وہاں ہی چلا جائے۔
Word by Word
स्वयम्oneself, personally
स्वयम्:
Adverbial (कर्ता-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वकर्तृवाचक-अव्यय (oneself)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
एवindeed, only
एव:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
वृत्तान्तम्the account, the matter
वृत्तान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative) एकवचन
कर्तव्यम्should be done
कर्तव्यम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त; तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त विधिलिङ्गार्थक (gerundive: ought to be done); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विधेय
यत्whatever
यत्:
Connector (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
क्षमम्proper, feasible
क्षमम्:
Predicate/Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘यत्’/‘कर्तव्यम्’ सापेक्ष
ततःthen
ततः:
Adverbial (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअनन्तरवाचक-अव्यय (then, thereafter)
नnot
न:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अत्रhere
अत्र:
Adverbial (देश)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
अस्यof this (person)
अस्य:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive) एकवचन
वचनात्from (his) word, on (his) say-so
वचनात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (Ablative) एकवचन; हेत्वर्थ/अपादान (because of/from the word)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adverbial (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
स्थातव्यम्to be stayed, to be remained
स्थातव्यम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थातव्य (कृदन्त; तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; निषेधेन सह (ought not to be stayed)
तत्रthere
तत्र:
Adverbial (देश)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
गम्यताम्let (us/one) go
गम्यताम्:
Kriya (Injunction/विधि)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative); प्रथमपुरुष; एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive imperative: let it be gone/let one go)
Speaker
Sāvitrī (imperative counsel; continuation of the same exchange)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A calm but firm instruction: see the situation directly, then do what is proper; do not stay here relying on his words—go now.
Characters & Entities
S
SāvitrīN
NāradaFAQs
Proper action should be grounded in direct understanding; dharma is strengthened by clarity, not by dependence on questionable reports.
No specific tīrtha is named in this verse.
None.