Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 80
Devanagari script
तत्र यः कुरुते स्नानं प्रतिपद्दिवसे स्थिते । सूर्यवारेण मुच्येत यक्ष्मणा सेवितोऽपि वा
Transliteration
tatra yaḥ kurute snānaṃ pratipaddivase sthite | sūryavāreṇa mucyeta yakṣmaṇā sevito'pi vā
Translation
جو کوئی وہاں پرتپدا کے دن غسل کرے—اگر وہ دن اتوار ہو—تو وہ یَکشما کے مرض میں مبتلا ہو تب بھی نجات پا لیتا ہے۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
कुरुतेdoes/performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रतिपत्-दिवसेon the Pratipad day
प्रतिपत्-दिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिपत् (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रतिपदः दिवसे)
स्थितेwhen it has occurred/being present
स्थिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (दिवसे)
सूर्यवारेणby/with Sunday
सूर्यवारेण:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य वारः)
मुच्येतwould be freed
मुच्येत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
यक्ष्मणाby consumption (TB)
यक्ष्मणा:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootयक्ष्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सेवितःafflicted
सेवितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेवित (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तरि/कर्मणि-भावे 'afflicted/served by'
अपिeven
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावन/अपवादार्थक-अव्यय (even/also)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
Speaker
Sūta (continuing narration)
Tirtha Mahatmya
Type: ghat
Visual Art Cues
Scene: Pilgrims bathe at a serene tīrtha on Pratipad under a radiant Sunday sun; a formerly sick devotee emerges renewed, while priests chant on the bank.
Characters & Entities
Y
YakṣmaP
Pratipad (tithi)S
Sūryavāra (Sunday)T
Tīrtha (implied)FAQs
A tīrtha’s grace, approached with proper time and faith, is said to dissolve even severe afflictions.
Yakṣma-tīrtha (within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of Nāgara Khaṇḍa).
Perform snāna at the tīrtha on Pratipad, specifically when it coincides with Sunday (Sūryavāra).