Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20
Devanagari script
सत्येन वायु र्वहति सत्येन तपते रविः । सागरः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्
Transliteration
satyena vāyu rvahati satyena tapate raviḥ | sāgaraḥ satyavākyena maryādāṃ na vilaṃghayet
Translation
سچ کے سبب ہوا چلتی ہے، سچ کے سبب سورج تپتا ہے۔ سچے کلام کی قوت سے سمندر اپنی حدِّ مرز نہیں پھلانگتا۔
Word by Word
सत्येनby truth
सत्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधन/हेतु-अर्थे (instrumental/means)
वायुःwind
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
वहतिblows / carries
वहति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सत्येनby truth
सत्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधन/हेतु-अर्थे
तपतेshines / burns
तपते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
रविःthe Sun
रविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
सागरःthe ocean
सागरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
सत्यवाक्येनby a truthful word / by truth-speaking
सत्यवाक्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत्य-वाक्य (प्रातिपदिक; सत्य + वाक्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-सम्भवः) ‘सत्यं वाक्यं यस्य/यत्’
मर्यादाम्boundary, limit
मर्यादाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negative particle)
विलङ्घयेत्would/should transgress
विलङ्घयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-लङ्घ् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; निषेधेन ‘न ... विलङ्घयेत्’ = ‘does not/should not transgress’
Speaker
Kṛtaghna (the preta)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A cosmic tableau: wind moving, sun blazing, and the ocean held at its shoreline—each stabilized by a radiant personification of Satya/Ṛta (a luminous figure or mantra-like aura).
Characters & Entities
V
Vāyu (wind)R
Ravi (sun)S
Sāgara (ocean)FAQs
Satya is depicted as the sustaining principle of ṛta—cosmic order—governing nature itself.
None directly; the verse universalizes satya as a cosmic force within the larger tīrtha narrative.
A discipline of speech: uphold satyavākya (truthful words) as a sacred vow.