Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

औदुम्बर्याः पूजनाय गत्वा तस्यै निवेद्यताम् । सा हि व्यपनयेद्दुःखं ध्रुवं सा हि प्रकामदा

Transliteration

audumbaryāḥ pūjanāya gatvā tasyai nivedyatām | sā hi vyapanayedduḥkhaṃ dhruvaṃ sā hi prakāmadā

Translation

اودمبری کی پوجا کے لیے جاؤ اور اُس کے حضور نذرانہ پیش کرو۔ وہ یقیناً دکھ دور کرتی ہے؛ وہی بے شک من چاہے ور عطا کرنے والی ہے۔

Word by Word

• औदुम्बर्याः: of Audumbarī (the goddess)
• औदुम्बर्याः: Sambandha (Purpose-relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: audumbarī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (genitive, 6th), एकवचनम्

• पूजनाय: for worship
• पूजनाय: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: pūjanā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (dative, 4th), एकवचनम्

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √gam (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), ‘having gone’

• तस्यै: to her
• तस्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), स्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (dative, 4th), एकवचनम्

• निवेद्यताम्: let (it) be offered
• निवेद्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + √विद्/√वेद् (धातु; निवेदयति)
• Form: लोट्-लकारः (imperative), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्, आत्मनेपदम्; भावे/कर्मणि-प्रयोगः (let it be offered)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Nipata (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic particle)

• व्यपनयेत्: would remove
• व्यपनयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अप + √नी (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (optative), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• दुःखम्: sorrow
• दुःखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: duḥkha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (accusative, 2nd), एकवचनम्

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: dhruva (प्रातिपदिक)
• Form: निपातवत् क्रियाविशेषणम् (indeclinable adverbial use: certainly)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Nipata (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic particle)

• प्रकामदा: giver of all desired (boons)
• प्रकामदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: pra-kāma-dā (प्रातिपदिक: pra + kāma + dā)
• Form: समासः (compound) उपपद-तत्पुरुषः (giver of desired things), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Narrator/instructor within the Tīrthamāhātmya episode

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Audumbarī

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Devotees approach the Audumbarī shrine carrying offerings; the Devī’s presence is felt as compassionate and boon-giving, dispelling a dark aura of sorrow.

Characters & Entities

• Audumbarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Suffering born of karmic constraint is met with a dharmic remedy: devotion and proper offering to the sanctified deity/power (Audumbarī).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Audumbarī’s sacred presence (her worship-location) is implicitly glorified as a sorrow-removing locus within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Audumbarī-pūjā and offer nivedana (a formal presentation/food-offering) to her.