Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

घृतक्षीर महानद्यो दानार्थं वित्तराशयः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चिज्ज्ञानी द्विजोत्तमाः

Transliteration

ghṛtakṣīra mahānadyo dānārthaṃ vittarāśayaḥ | etasminnaṃtare prāptaḥ kaścijjñānī dvijottamāḥ

Translation

گھی اور دودھ کی عظیم ندیاں گویا بہہ رہی تھیں، اور خیرات کے لیے دولت کے ڈھیر تیار کھڑے تھے۔ اسی درمیان، اے افضلِ دو بار جنم لینے والو، ایک دانا شخص آ پہنچا۔

Word by Word

• घृतक्षीर: ghee and milk
• घृतक्षीर: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक) + क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (घृतं च क्षीरं च)

• महानद्यः: great rivers
• महानद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महानदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः (महती नदी)

• दानार्थम्: for the purpose of giving (charity)
• दानार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: दान (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (उद्देश्य/प्रयोजनवाचक); षष्ठी-तत्पुरुषः (दानस्य अर्थः)

• वित्तराशयः: heaps of wealth
• वित्तराशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वित्त (प्रातिपदिक) + राशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वित्तस्य राशिः)

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• अन्तरे: in the interval
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/भूतकालिक), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘प्राप्त’ = arrived

• कश्चित्: someone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम

• ज्ञानी: a knower, wise man
• ज्ञानी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• द्विजोत्तमः: best of the twice-born (brahmin)
• द्विजोत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमः)

Speaker

Sūta (continuation of Sūta uvāca frame)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A ritual ground at a tīrtha: shimmering streams imagined as ghee and milk, piles of gold and cloth arranged for charity; priests and donors gathered; a serene, radiant jñānī brāhmaṇa arrives at the edge of the assembly.

Characters & Entities

• dāna
• ghṛta (ghee)
• kṣīra (milk)
• jñānī (wise man)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True sacred prosperity is meant for dāna; abundance becomes dharma when directed toward charity and hospitality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse remains within the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya narrative frame, describing the sacred-yajña environment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable distribution) supported by ritual abundance (ghee, milk, wealth) as part of the yajña setting.