Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23
Devanagari script
एतस्मिन्नंतरे राजा ह्यानर्ताधिपतिर्द्विजाः । सुतपास्तेन निर्दिष्टोऽहं तु कंचुकिकर्मणि
Transliteration
etasminnaṃtare rājā hyānartādhipatirdvijāḥ | sutapāstena nirdiṣṭo'haṃ tu kaṃcukikarmaṇi
Translation
اسی دوران، اے برہمنو، آنرت کا حاکم بادشاہ سُتپاس کے ذریعے مجھے کنچُکِن کے کام پر مقرر کر گیا—یعنی اندرونی محل کے خدمت گزار کی ڈیوٹی پر۔
Word by Word
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन
अन्तरेin the meantime / interval
अन्तरे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle); हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
आनर्ताधिपतिःlord of Ānarta
आनर्ताधिपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआनर्त (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (आनर्तस्य अधिपतिः); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; सम्भोधनार्थेऽपि (O brahmins)
सुतपाःSutapā (proper name)
सुतपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुतपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd); एकवचन
निर्दिष्टःappointed, designated
निर्दिष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनिर्-√दिश् (धातु) → निर्दिष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (Past participle used predicatively); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; 'अहम्' इत्यस्य विधेय
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/विशेष (but/indeed)
कञ्चुकिकर्मणिin the office/duty of a chamberlain
कञ्चुकिकर्मणि:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकञ्चुकी (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कञ्चुकिनः कर्म = chamberlain's duty); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन
Speaker
Atithi
Skanda Dialogue
Listener: Dvijāḥ (plural)
Visual Art Cues
Scene: A king of Ānarta appoints the narrator, via Sutapās, to the role of kañcukin—guardian/attendant of the inner quarters; formal court scene.
Characters & Entities
Ā
ĀnartaK
King of ĀnartaS
SutapāsA
AtithiK
Kañcukin (office)FAQs
Purāṇic dharma recognizes social roles and service; one’s conduct within duty can become a cause for merit or downfall.
The verse references Ānarta as a region under a king; it is contextual rather than a direct tīrtha-glorification.
None.