Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

सप्तजन्मांतरं यावन्न स दौःस्थ्यमवाप्नुयात् । भूतप्रेतपिशाचानां शाकिनीनां विशेषतः । न च्छिद्रं न च रोगाश्च नाधयो न रिपोर्भयम्

Transliteration

saptajanmāṃtaraṃ yāvanna sa dauḥsthyamavāpnuyāt | bhūtapretapiśācānāṃ śākinīnāṃ viśeṣataḥ | na cchidraṃ na ca rogāśca nādhayo na riporbhayam

Translation

سات جنموں تک وہ رنج و مصیبت میں نہیں پڑتا۔ خصوصاً بھوت، پریت، پِشाच اور شاکنیوں کی کوئی آفت نہیں آتی؛ نہ بدشگونی، نہ بیماری، نہ ذہنی اذیت، اور نہ دشمن کا خوف۔

Word by Word

• sapta: seven
• sapta: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sapta (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषणम्; (indeclinable-like numeral used adjectivally)

• janma-antaraṃ: (for) births in between; successive births
• janma-antaraṃ: Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: janman (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (जन्मान्तरम् = जन्मानां अन्तरम्)

• yāvat: as long as; until
• yāvat: Sambandha (Relation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: yāvat (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: अव्ययम्; परिमाण/अवधि-वाचक (until/as long as)

• na: not
• na: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (निपात)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• dauḥsthyam: misery; ill-being
• dauḥsthyam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: dauḥsthya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• avāpnuyāt: may obtain; may suffer (reach)
• avāpnuyāt: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √āp (आप्, धातु) उपसर्गः ava-
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• bhūta-preta-piśācānām: of bhūtas, pretas, and piśācas
• bhūta-preta-piśācānām: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: bhūta (प्रातिपदिक) + preta (प्रातिपदिक) + piśāca (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (भूताः च प्रेताः च पिशाचाः च)

• śākinīnām: of śākinīs
• śākinīnām: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: śākinī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• viśeṣataḥ: especially
• viśeṣataḥ: Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: viśeṣa (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (especially)

• na: not
• na: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (निपात)
• Form: निषेध-निपातः

• chidram: a flaw; vulnerability
• chidram: Karta (Subject-like in nominal negation/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: chidra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (न च्छिद्रम् = no defect)

• na: nor
• na: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (निपात)
• Form: निषेध-निपातः

• ca: and
• ca: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (निपात)
• Form: समुच्चय-निपातः (conjunction)

• rogāḥ: diseases
• rogāḥ: Karta (Subject-like in nominal negation/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: roga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ca: and
• ca: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (निपात)
• Form: समुच्चय-निपातः

• na: nor
• na: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (निपात)
• Form: निषेध-निपातः

• ādhayaḥ: mental afflictions; anxieties
• ādhayaḥ: Karta (Subject-like in nominal negation/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: ādhi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• na: nor
• na: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (निपात)
• Form: निषेध-निपातः

• ripoḥ: of an enemy
• ripoḥ: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ripu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• bhayam: fear
• bhayam: Karta (Subject-like in nominal negation/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: bhaya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (no fear)

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāga-tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ / inquiring sages (implied by address-pattern)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a serpent-associated sacred pool within a temple-precinct; protective aura around him while shadowy bhūtas/pretas retreat; symbols of disease and enemy weapons dissolve.

Characters & Entities

• Bhūta
• Preta
• Piśāca
• Śākinī
• Nāgatīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-dharma—devotional bathing, worship, and charity—creates enduring protection and well-being that extends beyond a single life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāgatīrtha, whose merits are described as long-lasting and protective.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse summarizes promised results of the Nāgatīrtha observances (snāna, dāna, and Nāga-pūjā) described in the surrounding verses.