Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

विप्राः षोडशसंख्याश्च ऋत्विक्कर्मणि योजय । स्वयं परीक्ष्य देवेश यज्ञकर्मप्रसिद्धये

viprāḥ ṣoḍaśasaṃkhyāśca ṛtvikkarmaṇi yojaya | svayaṃ parīkṣya deveśa yajñakarmaprasiddhaye

“اے دیویش! سولہ وِپروں کو رِتوِجوں کے فرائض میں مقرر کیجیے؛ خود ان کی جانچ فرما لیجیے، تاکہ یَجْن کا عمل کامیابی سے پورا ہو۔”

viprāḥBrahmins
viprāḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ṣoḍaśa-saṃkhyāḥsixteen in number
ṣoḍaśa-saṃkhyāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa + saṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषण; तत्पुरुष: ‘षोडश संख्या येषाम्’ (sixteen in number)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-बोधक conjunction)
ṛtvik-karmaṇiin the office/duty of priests
ṛtvik-karmaṇi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootṛtvik + karman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘ऋत्विजां कर्म’ = priestly duty
yojayaappoint/engage
yojaya:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√yuj (युज्) (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
svayampersonally
svayam:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = oneself/personally
parīkṣyahaving examined
parīkṣya:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpari-√īkṣ (ईक्ष्) (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = having examined; उपसर्ग: परि
deveśaO Lord of gods
deveśa:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva-īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘देवानाम् ईशः’
yajña-karma-prasiddhayefor the successful completion of the sacrifice
yajña-karma-prasiddhaye:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyajña + karma + prasiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘यज्ञकर्मणः प्रसिद्धिः’ = success/fulfilment of the sacrificial act

Bṛhaspati (by immediate narrative context)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: Bṛhaspati advises Brahmā to appoint sixteen brāhmaṇas as ṛtvijas, urging Brahmā to examine them personally; a ritual register and implements are displayed in the yajña pavilion.

B
Bṛhaspati
B
Brahmā (as Deveśa in this context)
Ṛtviks
B
Brāhmaṇas

FAQs

Spiritual merit is protected by integrity: priests should be examined and properly appointed so the yajña bears pure fruit.

The verse is embedded in a Nāgarakhaṇḍa tīrtha-māhātmya chapter; the location is not specified in this line.

Appointing sixteen brāhmaṇas as ṛtviks, after personal verification by the presiding authority.