Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 99

Devanagari script

कारणात्तव राजेंद्र निशामेतां वनस्पतौ । नेष्यामोऽन्यत्र यास्यामः प्रभा तेऽन्यत्र कानने

Transliteration

kāraṇāttava rājeṃdra niśāmetāṃ vanaspatau | neṣyāmo'nyatra yāsyāmaḥ prabhā te'nyatra kānane

Translation

لیکن تیری خاطر، اے راجاؤں کے راجا، ہم یہ رات اسی درخت کے پاس گزاریں گے۔ صبح کی روشنی ہوتے ہی ہم کہیں اور چلے جائیں گے، اور تیری تابانی کسی اور جنگل میں چمکے گی۔

Word by Word

• कारणात्: because of; due to the reason
• कारणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Ablative, Singular)

• तव: of you; your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Pronoun, Genitive singular)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन विभक्ति, एकवचन (Masculine, Vocative, Singular)

• निशाम्: night
• निशाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)

• एताम्: this
• एताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Pronoun-adjective, Feminine Accusative singular)

• वनस्पतौ: in/at the tree
• वनस्पतौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वनस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Masculine, Locative, Singular)

• नेष्यामः: we will spend/lead (the time)
• नेष्यामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (Simple future, 1st person plural, Parasmaipada)

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• यास्यामः: we will go
• यास्यामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (Simple future, 1st person plural, Parasmaipada)

• प्रभा: splendour; radiance
• प्रभा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)

• ते: of you; your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Pronoun, Genitive singular)

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• कानने: in the forest
• कानने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कानन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)

Speaker

Tāpasas (forest ascetics)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: king (rajendra)

Visual Art Cues

Scene: At twilight under a large tree, ascetics agree to stay one night for the king’s sake; the horizon hints at dawn as a promise of departure.

Characters & Entities

• tāpasas
• rājā (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even those devoted to solitude uphold atithi-dharma—compassionate accommodation for one in need.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it continues the tīrtha-narrative setting in a sanctified forest region.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a practical decision to remain for the night and depart at dawn.