Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तां त्वं कुरुष्व कल्याणि येन देवत्वमाप्स्यसि । ततो मया पुनः प्रोक्तः स मुनिः सुरसत्तम

Transliteration

tāṃ tvaṃ kuruṣva kalyāṇi yena devatvamāpsyasi | tato mayā punaḥ proktaḥ sa muniḥ surasattama

Translation

‘اے نیک بخت، تم وہی ورت کرو جس سے تم دیوتا پن حاصل کرو گی۔’ پھر اے دیوتاؤں میں برتر، میں نے دوبارہ اس مُنی سے خطاب کیا۔

Word by Word

• ताम्: that (vow)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (accusative singular)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन (nominative singular)

• कुरुष्व: do; perform
• कुरुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (do!)

• कल्याणि: O auspicious one
• कल्याणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (vocative singular)

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental singular)

• देवत्वम्: divinity; godhood
• देवत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (accusative singular)

• आप्स्यसि: you will attain
• आप्स्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/future), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (you will attain)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्यय (then)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental singular)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्ति/पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)

• प्रोक्तः: was told; was spoken
• प्रोक्तः: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वच् (धातु) + प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (spoken/told)

• स: that
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (nominative singular)

• मुनिः: sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (nominative singular)

• सुरसत्तम: O best of the gods
• सुरसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां सत्तमः)

Speaker

Lakṣmī (narration; includes quoted instruction by the sage)

Skanda Dialogue

Listener: The sage (muni) is the respondent; the earlier addressee is the auspicious woman

Visual Art Cues

Scene: The sage urges the auspicious woman to perform the vow; the narrator then turns back to question the sage again, indicating a layered dialogue.

Characters & Entities

• Lakṣmī
• Sura-sattama (unnamed addressee)
• Muni (unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual advancement is presented as achievable through precise, obedient practice of a revealed vow.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific terrestrial tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform ‘that’ vow (previously introduced as Gaurī-pleasing), aimed at attaining devatva.