Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

अस्ति पुत्रि व्रतं पुण्यं गौरी तुष्टिकरं परम् । येन चीर्णेन वै सम्यग्योषिद्देवत्वमाप्नुयात्

Transliteration

asti putri vrataṃ puṇyaṃ gaurī tuṣṭikaraṃ param | yena cīrṇena vai samyagyoṣiddevatvamāpnuyāt

Translation

‘بیٹی، ایک نہایت پُنّیہ ورت ہے جو دیوی گوری کو بے حد خوش کرتی ہے؛ اسے درست طور پر ادا کیا جائے تو عورت دیوتا پن حاصل کر سکتی ہے۔’

Word by Word

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (there is)

• पुत्रि: O daughter
• पुत्रि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (vocative singular)

• व्रतम्: vow; observance
• व्रतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter nom/acc singular)

• पुण्यम्: meritorious; holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying vrata)

• गौरी: Gaurī (Pārvatī)
• गौरी: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (nominative singular)

• तुष्टिकरम्: causing satisfaction
• तुष्टिकरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तुष्टिं करोति इति)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (supreme)

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental singular)

• चीर्णेन: by being observed
• चीर्णेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: चर् (धातु) + चीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (observed/performed)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/पादपूरण-अव्यय (indeed; emphatic particle)

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (properly)

• योषित्: a woman
• योषित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (nominative singular)

• देवत्वम्: divinity; godhood
• देवत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (accusative singular)

• आप्नुयात्: may attain
• आप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (may attain)

Speaker

Unspecified in snippet (the sage replying; later identified as Durvāsā in this adhyāya)

Skanda Dialogue

Listener: Daughter/young woman devotee

Visual Art Cues

Scene: A sage assures his daughter/young woman of a powerful vow that delights Gaurī; the atmosphere is intimate, instructive, and devotional.

Characters & Entities

• Gaurī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī-bhakti expressed through disciplined vrata is presented as a direct means to spiritual elevation and divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse glorifies Gaurī and her satisfaction through vrata; it does not name a particular geographical tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

A ‘puṇya vrata’ devoted to Gaurī is recommended; correct performance (samyak-caraṇa) is emphasized, with details to follow.