Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

यत्तच्च दृश्यते तोयं समीपस्थं तथा बहु । अत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः । पिबामि सलिलं पश्चात्सुस्वादु सरसीभवम्

yattacca dṛśyate toyaṃ samīpasthaṃ tathā bahu | atra snātvā śucirbhūtvā gaurīmabhyarcya bhaktitaḥ | pibāmi salilaṃ paścātsusvādu sarasībhavam

اور جو پانی دکھائی دیتا ہے—قریب بھی اور بہت سا—یہیں میں غسل کر کے پاک ہوتا ہوں، بھکتی سے گوری کی پوجا کرتا ہوں، اور پھر بعد میں وہ پانی پیتا ہوں جو جھیل سے پیدا ہوا سا نہایت شیریں ہے۔

यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun: 'which')
तत्that
तत्:
Karta (Correlative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम (correlative: 'that')
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
दृश्यतेis seen, appears
दृश्यते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: 'is seen/appears')
तोयम्water
तोयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
समीपस्थम्nearby
समीपस्थम्:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमीप-स्थ (प्रातिपदिक; समीप + स्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (समीपे स्थितम्)
तथाalso, likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: 'also/likewise')
बहुmuch, abundant
बहु:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (agreeing with तोयम्)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place: 'here')
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya-viseshana (Gerundial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√स्ना (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): 'having bathed'
शुचिःpure
शुचिः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of implicit 'I')
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya-viseshana (Gerundial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√भू (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): 'having become'
गौरीम्Gaurī (Pārvatī)
गौरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अभ्यर्च्यhaving worshipped
अभ्यर्च्य:
Kriya-viseshana (Gerundial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि-√अर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): 'having worshipped'
भक्तितःwith devotion
भक्तितः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): 'out of devotion/devoutly'
पिबामिI drink
पिबामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kala (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: 'afterwards')
सुस्वादुvery sweet-tasting
सुस्वादु:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-स्वादु (प्रातिपदिक; सु + स्वादु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of सलिलम्); समासः—कर्मधारय (सु + स्वादु)
सरसीभवम्becoming/like a lake (lake-like)
सरसीभवम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसरसी-भव (प्रातिपदिक; सरसी + भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (सरसीभवम् = सरसीरूपं/सरसीसम्भवम्)

Unspecified narrator within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya

Type: kund

Scene: A pilgrim bathes at a clear water-source, then stands purified offering flowers to a small shrine or icon of Gaurī; afterwards drinks cupped sweet water, with a serene, grateful expression.

G
Gaurī

FAQs

The correct order of dharma at a tīrtha is purity and worship first; even urgent needs like thirst are fulfilled after honoring the deity.

A nearby abundant water-source functioning as a tīrtha is praised, but the specific place-name is not present in this verse alone.

Snāna (bathing), becoming śuci (ritually pure), abhyarcana (worship) of Gaurī, and then drinking the water afterward.