Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

ततो दग्धावुभौ चापि तिष्ठतश्चर्म वेष्टितौ । दृश्येतेऽद्यापि मूर्त्तौ तौ घटितायां धरातले

Transliteration

tato dagdhāvubhau cāpi tiṣṭhataścarma veṣṭitau | dṛśyete'dyāpi mūrttau tau ghaṭitāyāṃ dharātale

Translation

پھر دونوں، چمڑے میں لپٹے ہوئے، کھڑے کھڑے جل گئے۔ آج بھی زمین کی سطح پر جمے ہوئے وہ دونوں پیکر دکھائی دیتے ہیں۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम/कारणवाचक-अव्यय (adverb: then/from that)

• दग्धौ: burnt
• दग्धौ: Samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दग्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; दह् धातोः क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• उभौ: both
• उभौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• तिष्ठतः: standing
• तिष्ठतः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• चर्म: skin; hide
• चर्म: Karana (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: चर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (वेष्टितौ इत्यस्य साधन/उपादानार्थे)

• वेष्टितौ: wrapped
• वेष्टितौ: Samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: वेष्टित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वेष्ट् धातोः क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• दृश्येते: are seen
• दृश्येते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, द्विवचन, आत्मनेपद

• अद्यापि: even today; still
• अद्यापि: Kāla-Adhikaraṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययसमूह (even today/still)

• मूर्त्तौ: two images/forms
• मूर्त्तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• तौ: those two
• तौ: Samānādhikaraṇa (Apposition to मूर्त्तौ)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• घटितायाम्: formed; made
• घटितायाम्: Adhikaraṇa (Locus qualifier)
• Type: Adjective
• Root: घटित (कृदन्त-प्रातिपदिक; घट्/घट् धातोः क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (धरातले) विशेषण

• धरातले: on the surface of the earth
• धरातले: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरा (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (धरायाः तलम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Speaker

Nārada (deduced from surrounding dialogue)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two figures, wrapped in skin, stand and are simultaneously burned; the aftermath shows two fixed, statue-like forms on the ground, still visible to pilgrims.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage landscapes preserve moral memory—visible signs in a tīrtha remind devotees of dharma and the consequences of offense.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tangible site-marker is implied (“seen even today”), but the tīrtha’s proper name is not included in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse emphasizes sacred geography through enduring signs.