Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 174›Shloka 40
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

अथ तां च मृतां दृष्ट्वा रुदित्वा च चिरं द्विजाः । याज्ञवल्क्यः सभार्यस्तु दत्त्वा वह्निं च शोकधृक् । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्दत्त्वा च सलिलाञ्जलिम्

Transliteration

atha tāṃ ca mṛtāṃ dṛṣṭvā ruditvā ca ciraṃ dvijāḥ | yājñavalkyaḥ sabhāryastu dattvā vahniṃ ca śokadhṛk | jagāma svāśramaṃ paścāddattvā ca salilāñjalim

Translation

اسے مردہ دیکھ کر دو بار جنمے ہوئے (دویج) دیر تک روتے رہے۔ پھر یاج्ञولکیا نے اپنی بیوی کے ساتھ، دل میں غم لیے، اسے آگ کے سپرد کر کے آخری رسومات ادا کیں؛ اور بعد ازاں جل کی انجلی (آبِ نذر) دے کر اپنے آشرم کو لوٹ گیا۔

Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular: her)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
मृताम्dead
मृताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत (प्रातिपदिक; √मृ)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (accusative singular; qualifying 'tām')
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having seen)
रुदित्वाhaving wept
रुदित्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having wept)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपे (adverbial accusative: for long)
द्विजाःthe twice-born (brahmins)
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (nominative plural)
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nominative singular)
सभार्यःwith (his) wife
सभार्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + भार्या (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (nominative singular; 'together with (his) wife')
तुhowever/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
दत्त्वाhaving offered
दत्त्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having given/offered)
वह्निम्fire (funeral fire)
वह्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
शोकधृक्grief-stricken
शोकधृक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशोक + धृक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (nominative singular; 'bearing grief')
जगामwent
जगाम:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd person singular)
स्वाश्रमम्to his own hermitage
स्वाश्रमम्:
Gati-karma (Goal/Object of motion/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootस्व + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular; destination)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kala-adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (afterwards)
दत्त्वाhaving offered
दत्त्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having given/offered)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
सलिलाञ्जलिम्a handful offering of water
सलिलाञ्जलिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular; water-offering)
Speaker

Unspecified narrator (Purāṇic narration within Nāgara-khaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: Brahmins weep; Yājñavalkya, sorrowful, performs cremation by placing the body on the pyre and lighting the fire; afterward he stands by water offering salilāñjali, then walks back toward the hermitage.

Characters & Entities
Y
Yājñavalkya

FAQs

Even amid grief, dharma is upheld through proper last rites—fire-offering for the departed and water-oblation—honoring the soul’s transition.

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the larger tīrtha narrative by modeling dharmic conduct.

Antyeṣṭi (consigning to fire/cremation) and salilāñjali (offering water-oblation) are explicitly mentioned.

←Previous Verse
Next Verse→