Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

कंसारिकाऽथ जग्राह स्नानार्थं वसनं च तत् । अमोघरेतसा क्लिन्नमजानन्ती द्विजोत्तमाः

kaṃsārikā'tha jagrāha snānārthaṃ vasanaṃ ca tat | amogharetasā klinnamajānantī dvijottamāḥ

پھر کَنسارِکا نے غسل کے لیے وہی کپڑا اٹھا لیا، اے بہترین دوبار جنم لینے والو! وہ نہ جانتی تھی کہ وہ اَموگھ ریتس سے تر ہو چکا ہے۔

कंसारिकाKaṃsārikā (the woman so named)
कंसारिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकंसारि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; स्त्री-प्रत्यय (टाप्/आ)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing particle)
जग्राहtook, seized
जग्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्नानार्थम्for bathing
स्नानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootस्नान + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषः (स्नानाय अर्थः) = प्रयोजनार्थक
वसनम्garment, cloth
वसनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तत्that (cloth)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अमोघरेतसाwith unfailing/potent semen
अमोघरेतसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअमोघ + रेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अमोघं रेतः यस्य तत्) — बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत् प्रयोगः
क्लिन्नम्wet, soaked
क्लिन्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्लिद् (धातु) → क्लिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वसनम्-विशेषण)
अजानन्तीnot knowing
अजानन्ती:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) → जानत् (शतृ) + अ- (नञ्)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-पूर्वक; कर्तरि-विशेषणम् (कंसारिका-विशेषण)
द्विजोत्तमाःO best of brāhmaṇas
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारयार्थक-तत्पुरुषः (द्विजेषु उत्तमाः); सम्बोधनार्थेऽपि प्रयोगः

Sūta (deduced: Purāṇic narration to sages in a Māhātmya context)

Type: ghat

Listener: dwijas ('द्विजोत्तमाः')

Scene: Kaṃsārikā, innocent and focused on bathing, lifts the discarded cloth near a water spot. The scene balances modesty and narrative clarity: the cloth is shown as significant through a subtle glow, while she remains unaware.

K
Kaṃsārikā

FAQs

Actions done in innocence can still become instruments in a larger divine narrative shaping sacred history.

The tīrtha-context is implicit through the Tīrthamāhātmya frame centered around Yājñavalkya’s āśrama.

Snāna (bathing) is mentioned as the immediate context, though no rule or फल (benefit) is stated in this verse.