Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

यतः प्रभृति विप्रेभ्यो दत्तं तेन महात्मना । चमत्कारेण तत्स्थानं नाम्ना ख्यातिं ततो गतम्

Transliteration

yataḥ prabhṛti viprebhyo dattaṃ tena mahātmanā | camatkāreṇa tatsthānaṃ nāmnā khyātiṃ tato gatam

Translation

اسی وقت سے، کیونکہ اس مہاتما نے اسے برہمنوں کو دان کیا، ایک عجیب کرشمے کے سبب وہ مقام اسی نام سے مشہور ہو گیا۔

Word by Word

• यतः: from which (time)
• यतः: None
• Type: Indeclinable
• Root: यत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्ध/हेतु-अव्यय (relative adverb: from which time/wherefrom)

• प्रभृति: since/from
• प्रभृति: None
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (since/from)

• विप्रेभ्यः: to the Brahmins
• विप्रेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), बहुवचन; सम्प्रदान (dative: to/for)

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (given)

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by him)

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः कर्मधारय (महान् आत्मा यस्य)

• चमत्कारेण: by a miracle/marvel
• चमत्कारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चमत्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (by/through a marvel)

• तत्स्थानम्: that place
• तत्स्थानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुष (तत् स्थानम्)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (by name/with the name)

• ख्यातिम्: fame/renown
• ख्यातिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• ततः: thereafter/from that
• ततः: None
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय (adverb: thence/thereafter)

• गतम्: attained/went to
• गतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—क्रियाविशेषणवत्/परिणाम (having attained/has gone to)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (name-fame linked to dāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A great-souled donor formally gifting land/wealth to brāhmaṇas; a miraculous sign (light, rain of flowers, divine voice) causing the place to gain its celebrated name.

Characters & Entities

• brāhmaṇas (vipra)
• Camatkāra (marvel)
• kṣetra/sthāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna (pious gifting), especially honoring brāhmaṇas, becomes a cause for lasting sanctification and sacred renown of a place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The place later famed as Camatkārapura (by reason of a “camatkāra”), within the same kṣetra narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna is implied: the great-souled person “gave” (dattam) to the vipras; details of the gift are not specified in this verse.