Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

एतदर्थमहं प्राप्तो गृहे तव स्मरार्दितः । सा मया वीक्षिता राजन्गौरीपूजार्थमागता

Transliteration

etadarthamahaṃ prāpto gṛhe tava smarārditaḥ | sā mayā vīkṣitā rājangaurīpūjārthamāgatā

Translation

اسی مقصد کے لیے میں محبت (کام دیو) سے بے چین ہو کر آپ کے گھر آیا ہوں۔ اے بادشاہ، میں نے اسے اس وقت دیکھا تھا جب وہ گوری پوجا کے لیے آئی تھی۔

Word by Word

• एतत्-अर्थम्: for this purpose
• एतत्-अर्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: एतद् + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/प्रयोजन), एकवचनम्; ‘एतस्य अर्थः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्राप्तः: have arrived
• प्राप्तः: Kriya (State/Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (having come/arrived)

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्

• स्मर-अर्दितः: afflicted by love (Kāma)
• स्मर-अर्दितः: Hetu (Cause)
• Type: Adjective
• Root: स्मर + अर्दित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘स्मरेण अर्दितः’ (afflicted by love) तृतीया-तत्पुरुषः

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (करण/कर्तृ), एकवचनम्

• वीक्षिता: was seen
• वीक्षिता: Kriya (Passive)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः, स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि/भावे (was seen)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• गौरी-पूजा-अर्थम्: for the worship of Gaurī
• गौरी-पूजा-अर्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: गौरी + पूजा + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (प्रयोजन), एकवचनम्; ‘गौर्याः पूजायाः अर्थम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा

• आगता: has come
• आगता: Kriya (State/Action)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः, स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Ṛcīka

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaurī-pūjā-sthāna (implied)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Gādhi (king)

Visual Art Cues

Scene: Ṛcīka confesses he came love-struck after seeing the princess during her visit for Gaurī worship; the scene juxtaposes a shrine atmosphere with romantic awakening.

Characters & Entities

• Ṛcīka
• Gādhi
• Smara (Kāma)
• Gaurī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even worldly attraction is narrated within a dharmic frame, anchored to sacred worship—desire is acknowledged, but directed toward lawful conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate focus is Gaurī worship at a sanctified setting within Tīrthamāhātmya; the precise place-name is not stated in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Gaurī-pūjā (worship of Gaurī) is referenced as the occasion for the princess’s visit.