Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

एवं निश्चित्य मनसा दृष्ट्वा रक्तपरिप्लुतम् । प्रथमं मणिभद्रं सा जगृहेऽथ द्वितीयकम्

Transliteration

evaṃ niścitya manasā dṛṣṭvā raktapariplutam | prathamaṃ maṇibhadraṃ sā jagṛhe'tha dvitīyakam

Translation

یوں دل میں پختہ ارادہ کر کے، اور پہلے منی بھدر کو خون میں لت پت دیکھ کر، اس نے پھر دوسرے کو قبول کر لیا۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषणम् (adverb: thus)

• निश्चित्य: having decided
• निश्चित्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: नि + चि (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund): ‘having ascertained/decided’

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (instrumental singular)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund): ‘having seen’

• रक्तपरिप्लुतम्: smeared/soaked with blood
• रक्तपरिप्लुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रक्त + परिप्लुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying मणिभद्रम्); समासः—रक्तेन परिप्लुतम् (तृतीया-तत्पुरुष)

• प्रथमम्: the first
• प्रथमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying मणिभद्रम्)

• मणिभद्रम्: Maṇibhadra
• मणिभद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणिभद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (accusative singular)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (nominative singular: she)

• जगृहे: took/seized
• जगृहे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (she took)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequencer/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम् (indeclinable: then/thereupon)

• द्वितीयकम्: the second (one)
• द्वितीयकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीयक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणरूपेण (elliptic: ‘the second one’)

Speaker

Narrator (speaker not explicit in snippet; Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A woman, having resolved, sees the first Maṇibhadra soaked in blood and then takes/accepts the second—an intense, morally charged turning point in the story.

Characters & Entities

• Maṇibhadra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Discernment (viveka) is essential—one should choose rightly even amid fearsome or confusing appearances.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader chapter belongs to a tīrtha-māhātmya section, but this verse itself does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; it is narrative description of choice/acceptance.