Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40
Devanagari script
वालिसुग्रीवयोर्युद्धं तारार्थे युध्यमानयोः । एवं विवदमानौ तु क्रोधताम्रा यतेक्षणौ
Transliteration
vālisugrīvayoryuddhaṃ tārārthe yudhyamānayoḥ | evaṃ vivadamānau tu krodhatāmrā yatekṣaṇau
Translation
جیسے تارا کے سبب والی اور سُگریو کا یُدھ ہوا تھا، ویسے ہی یہ دونوں بھی جھگڑتے ہوئے لڑ رہے تھے؛ غصّے سے ان کی آنکھیں سرخ ہو گئی تھیں۔
Word by Word
वालिसुग्रीवयोःof Vāli and Sugrīva
वालिसुग्रीवयोः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवालि + सुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), द्विवचन; समासः—द्वन्द्व (Vāli and Sugrīva)
युद्धम्the fight
युद्धम्:
Karta (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (topic/subject)
तारार्थेfor Tārā’s sake
तारार्थे:
Adhikarana (Purpose-context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतारा + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (for Tārā's sake)
युध्यमानयोःof the two who were fighting
युध्यमानयोः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) + शानच् (शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन; अत्र षष्ठी (genitive absolute-like)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
विवदमानौarguing/quarrelling
विवदमानौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + वद् (धातु) + शानच् (शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
तुbut/indeed
तु:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक
क्रोधताम्रौreddened with anger
क्रोधताम्रौ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रोध + ताम्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः—तत्पुरुष (anger-reddened); विशेषणम् (यतेक्षणौ)
यतेक्षणौwith fixed/strained eyes
यतेक्षणौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootयत + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः—तत्पुरुष (with strained/fixed eyes)
Speaker
Sūta (narrative simile)
Visual Art Cues
Scene: Two disputants glare with bloodshot eyes, bodies leaning forward, fists clenched; the narrator frames them as another Vāli–Sugrīva-like clash, charged with tragic inevitability.
Characters & Entities
V
VāliS
SugrīvaT
TārāFAQs
Attachment and rivalry inflame anger; dharma calls for self-control and right judgment rather than violent contention.
Not specified in this verse; it uses a Ramāyaṇa comparison to intensify the narrative.
None.