Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा सा च दुःखेन मूर्च्छिता संबभूव ह । संबोधिता ततस्तेन वाक्यैर्दृष्टांतसंभवैः
Transliteration
tacchrutvā sā ca duḥkhena mūrcchitā saṃbabhūva ha | saṃbodhitā tatastena vākyairdṛṣṭāṃtasaṃbhavaiḥ
Translation
یہ سن کر وہ غم سے بے ہوش ہو گئی۔ پھر اس نے مثالوں سے آراستہ باتوں کے سہارے اسے ہوش میں لے آیا۔
Word by Word
तत्that (news/thing)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg.)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय; अव्ययभाव)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): 'having heard'
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom. sg.)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
दुःखेनfrom/with sorrow
दुःखेन:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr. sg.); हेतौ/करणे
मूर्च्छिताfainted
मूर्च्छिता:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूर्च्छित (√मूर्च्छ् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्तान्त (PPP)
संबभूवbecame; came to be
संबभूव:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √भू (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हindeed
ह:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
संबोधिताwas consoled/awakened
संबोधिता:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + √बुध् (धातु) → संबोधित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्तान्त (PPP)
ततःthen
ततः:
Desha-Kala (Time/Place adjunct)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; अपादान/कालार्थक (adverb: 'then/from that')
तेनby him
तेन:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr. sg.)
वाक्यैःwith words
वाक्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (instr. pl.)
दृष्टान्तसंभवैःarising from examples/illustrations
दृष्टान्तसंभवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootदृष्टान्त + संभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (instr. pl.)
Speaker
Narrator (contextual)
Visual Art Cues
Scene: The wife collapses in a faint from grief; the husband supports her and speaks gently, using illustrative stories—hands raised in calming gesture, a water pot or fan nearby to revive her.
Characters & Entities
B
bhāryā (wife)FAQs
Dharma is also compassionate speech: restoring courage through wise, example-based counsel.
No site is named in this verse.
None.