Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

बिंबोष्ठीं चारुदेहां च मुष्टिग्राह्यकृशोदरीम् । पद्मपत्रविशालाक्षीं गूढगुल्फां सुकेशिकाम्

Transliteration

biṃboṣṭhīṃ cārudehāṃ ca muṣṭigrāhyakṛśodarīm | padmapatraviśālākṣīṃ gūḍhagulphāṃ sukeśikām

Translation

اس کے ہونٹ بِمب پھل کی مانند سرخ تھے، بدن نہایت دلکش اور خوش تراش تھا، اور کمر اتنی باریک کہ مُٹھی میں سما جائے۔ اس کی آنکھیں کنول کے پتّوں جیسی وسیع، ٹخنے خوب صورت اور بال نہایت حسین تھے۔

Word by Word

• बिम्बोष्ठीम्: having lips like a bimba-fruit
• बिम्बोष्ठीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बिम्ब + ओष्ठी (प्रातिपदिक; बिम्ब-उपमा + ओष्ठी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• चारुदेहाम्: of beautiful body
• चारुदेहाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चारु + देह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मुष्टिग्राह्यकृशोदरīm: slender-waisted, graspable by a fist
• मुष्टिग्राह्यकृशोदरīm: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मुष्टि + ग्राह्य + कृश + उदर (प्रातिपदिक; ग्राह्य = √ग्रह् (धातु) से कृदन्त-विशेषण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-समास; विशेषण (fem. acc. sg.)

• पद्मपत्रविशालाक्षीम्: having large eyes like lotus-petals
• पद्मपत्रविशालाक्षीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पद्म + पत्र + विशाल + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• गूढगुल्फाम्: with well-formed/hidden ankles
• गूढगुल्फाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गूढ + गुल्फ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• सुकेशिकाम्: having beautiful hair
• सुकेशिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + केशिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

Speaker

Narrator (contextual; within Nāgarakhaṇḍa narrative)

Visual Art Cues

Scene: A close, poetic portrait of a young woman: bimba-red lips, lotus-petal eyes, slender waist, well-formed ankles, glossy hair—presented as an idealized figure in a domestic or courtly setting within a pilgrimage tale.

Characters & Entities

• bimba
• padma (lotus)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse illustrates how outward beauty can become an object of attachment and a driver of plot, inviting discernment (viveka) about desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this descriptive verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.