Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

संसिद्धिमाप्नुयान्मर्त्यो दुर्लभां त्रिदशैरपि । माघमासे नरः स्नात्वा विश्वामित्रह्रदे नरः

Transliteration

saṃsiddhimāpnuyānmartyo durlabhāṃ tridaśairapi | māghamāse naraḥ snātvā viśvāmitrahrade naraḥ

Translation

جب ماغھ کے مہینے میں انسان وشوامتر کے ہرد میں اشنان کرتا ہے تو وہ کامل کامیابی پاتا ہے، جو دیوتاؤں کے لیے بھی دشوار ہے۔

Word by Word

• संसिद्धिम्: complete success; perfection
• संसिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (feminine, accusative, singular)

• आप्नुयात्: would attain
• आप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (optative, 3rd person, singular)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masculine, nominative, singular)

• दुर्लभाम्: rare; hard to obtain
• दुर्लभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (feminine, accusative, singular; qualifying संसिद्धिम्)

• त्रिदशैः: by the gods (thirty)
• त्रिदशैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (masculine, instrumental, plural)

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Avyaya (Modifier/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (indeclinable particle: even/also)

• माघमासे: in the month of Māgha
• माघमासे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघमास (प्रातिपदिक: माघ + मास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (masculine, locative, singular)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masculine, nominative, singular)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त/gerund), पूर्वकाल (having done)

• विश्वामित्रह्रदे: in Viśvāmitra’s lake
• विश्वामित्रह्रदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र-ह्रद (प्रातिपदिक: विश्वामित्र + ह्रद)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (masculine, locative, singular)

• नरः: the man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masculine, nominative, singular; पुनरुक्ति/emphasis)

Speaker

Sūta (contextual continuity)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvāmitra-hrada

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at a serene lake named for Viśvāmitra; dawn light in Māgha, mist over water; a subtle vision of the sage Viśvāmitra in the background (austere, with kamaṇḍalu), blessing the bathers.

Characters & Entities

• Māgha (month)
• Viśvāmitra-hrada
• Tridaśas (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time (Māgha) and place (a named tīrtha) together intensify merit; sacred bathing is portrayed as a powerful purifier and fulfiller.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśvāmitra-hrada (the lake associated with sage Viśvāmitra).

What ritualistic prescription is mentioned?

Māgha-māsa snāna—bathing during the month of Māgha at Viśvāmitra’s lake.