Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3
Devanagari script
दूतं च प्रेषयामास कैलासं पर्वतं प्रति । गच्छ दूत हरं ब्रूहि मम वाक्येन सांप्रतम्
Transliteration
dūtaṃ ca preṣayāmāsa kailāsaṃ parvataṃ prati | gaccha dūta haraṃ brūhi mama vākyena sāṃpratam
Translation
اس نے کوہ کیلاش کی طرف ایک قاصد بھیجا اور کہا: "اے قاصد جاؤ، اور ہر (شیو) سے میرے یہ الفاظ کہو۔"
Word by Word
दूतम्a messenger
दूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रेषयामासsent
प्रेषयामास:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√इष्/√प्रेष् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense ‘sent’
कैलासम्to Kailāsa
कैलासम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गन्तव्य-देश (destination)
पर्वतम्the mountain
पर्वतम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; apposition to ‘कैलासम्’
प्रतिtowards
प्रति:
None
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय-प्रयोग; दिशार्थे (towards)
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दूतO messenger
दूत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
हरम्to Hara (Śiva)
हरम्:
Karma (Object of ‘ब्रूहि’/कर्म)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ब्रूहिtell/say
ब्रूहि:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; pronoun
वाक्येनby (means of) the message/words
वाक्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
सांप्रतम्now/at present
सांप्रतम्:
None
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Sūta (narration of Andhaka’s actions)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kailāsa (as implied sacred locus)
Type: peak
Visual Art Cues
Scene: A messenger is dispatched northward toward the snow-clad Kailāsa, carrying the demon’s insolent command to Hara.
Characters & Entities
A
AndhakaD
Dūta (messenger)K
KailāsaH
Hara (Śiva)FAQs
The Purāṇas often show how arrogance initiates conflict through harsh speech and confrontation with the divine.
Kailāsa is referenced as the divine mountain abode of Śiva, a central sacred landscape in Śaiva Purāṇic geography.
None.