Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

सोऽपि खड्गेन देवेशं ताडयामास वेगतः । अथ देवोऽपि सस्मार कौबेरास्त्रं महाहवे

Transliteration

so'pi khaḍgena deveśaṃ tāḍayāmāsa vegataḥ | atha devo'pi sasmāra kauberāstraṃ mahāhave

Translation

اس نے بھی تیزی سے تلوار سے دیوؤں کے پروردگار پر وار کیا۔ پھر اس عظیم جنگ میں دیوتا نے کوبیرا استر کا سمرن کر کے اسے بروئے کار لایا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also’

• खड्गेन: with a sword
• खड्गेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• देवेशम्: the Lord of the gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव-ईश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘देवानाम् ईशः’

• ताडयामास: struck
• ताडयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ताड् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; अर्थे ‘struck/beat’

• वेगतः: swiftly
• वेगतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ‘वेगात्/वेगतः’ = ‘swiftly, with speed’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• देवः: the god (the deity)
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) ‘also’

• सस्मार: remembered
• सस्मार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘remembered/called to mind’

• कौबेरास्त्रम्: the Kaubera weapon
• कौबेरास्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौबेर-अस्त्र (प्रातिपदिक; कुबेर-सम्बन्धी + अस्त्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः ‘कौबेरं (कुबेरसम्बन्धि) अस्त्रम्’

• महाहवे: in the great battle
• महाहवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा-आहव (प्रातिपदिक; महा + आहव)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् आहवः’

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; specific speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A swift sword-strike lands upon the Deva; immediately the deity, composed amid the clash, recalls and invokes the Kaubera-astra, signaling a turning point in the battle.

Characters & Entities

• Devēśa (Śiva/Sthāṇu)
• Andhaka (implied)
• Kubera

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine sovereignty encompasses all powers; even famed celestial weapons operate under the Lord’s command for the sake of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.