Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

देव्युवाच । जीवयिष्यामि तान्सर्वान्दानवान्निहतान्रणे । नवसंभक्षितान्विप्र प्रविष्टान्योगिनीमुखे

Transliteration

devyuvāca | jīvayiṣyāmi tānsarvāndānavānnihatānraṇe | navasaṃbhakṣitānvipra praviṣṭānyoginīmukhe

Translation

دیوی نے کہا: اے برہمن! میں جنگ میں مارے گئے تمام دانَووں کو زندہ کر دوں گی—حتیٰ کہ وہ بھی جو ابھی ابھی نگلے گئے اور یوگنی کے منہ میں داخل ہو چکے ہیں۔

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• जीवयिष्यामि: I will revive (cause to live)
• जीवयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु) → जीवय (णिच्-प्रत्यय, causative)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिच् (causative)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• दानवान्: Dānavas
• दानवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• निहतान्: slain
• निहतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि; विशेषणम् (दानवान्)

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• नव: newly/recently
• नव: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (संभक्षितान्)

• संभक्षितान्: devoured
• संभक्षितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-भक्ष् (धातु) → संभक्षित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि; विशेषणम् (दानवान्)

• विप्र: O Brahmin
• विप्र: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• प्रविष्टान्: entered
• प्रविष्टान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि; विशेषणम् (दानवान्)

• योगिनीमुखे: in the yoginī’s mouth
• योगिनीमुखे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: योगिनी (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (योगिन्याः मुखम्)

Speaker

Devī (Kelīśvarī Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kelīśvarī-kṣetra / Yoginī-sthāna (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Goddess speaks directly to a Brāhmaṇa: she promises to revive all slain Dānavas, even those already swallowed by a Yoginī—her words calm the battlefield’s dread with sovereign certainty.

Characters & Entities

• Devī
• Dānava
• Yoginī
• Vipra (Brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī’s grace is portrayed as supreme—capable of reversing even death—when approached within the sacred framework of dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs in Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya around Kelīśvarī Devī; the passage glorifies the sacred field where her power is revealed.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated here; the focus is on Devī’s boon of revival, implying the efficacy of her worship at the tīrtha.