Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

सर्वायसमयीं गुर्वीं यमजिह्वाभिवापराम् । शतहस्तां प्रमाणेन प्राणिनां भयवर्द्धिनीम्

sarvāyasamayīṃ gurvīṃ yamajihvābhivāparām | śatahastāṃ pramāṇena prāṇināṃ bhayavarddhinīm

وہ گدا سراسر لوہے کی، نہایت بھاری، یم کی دہکتی ہوئی زبان جیسی؛ پیمائش میں سو ہاتھ—جانداروں کے خوف کو بڑھانے والی تھی۔

सर्वायसमयीम्made wholly of iron
सर्वायसमयीम्:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootसर्व + आयस + मयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गदाम्); तत्पुरुष-समास (सर्वम् आयसम् यस्याः/यत्र सा)
गुर्वीम्heavy
गुर्वीम्:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootगुर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
यमजिह्वा-अभिवापराम्terrible like Yama’s tongue
यमजिह्वा-अभिवापराम्:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootयम + जिह्वा + अभि + वापर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (यमस्य जिह्वेव अभिवापरा—अत्यन्तभयङ्करा/तीक्ष्णा)
शतहस्ताम्a hundred hands (cubits) long
शतहस्ताम्:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootशत + हस्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; द्विगु-समास (शतं हस्ताः प्रमाणं यस्याः)
प्रमाणेनby measure; in extent
प्रमाणेन:
Karaṇa (Instrument/Measure)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Of whom)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
भयवर्द्धिनीम्fear-increasing
भयवर्द्धिनीम्:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootभय + वर्धिन्/वर्धिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (भयं वर्धयति या)

Sūta (contextual continuation)

Listener: Śaunaka and assembled ṛṣis

Scene: Close-up emphasis on the mace itself: black iron mass, enormous scale, edges glowing as if a ‘tongue of Yama’; beings recoil in dread.

Y
Yama
G
Gadā (mace)

FAQs

The Purāṇic idiom uses awe-inspiring imagery to show how adharma generates fear, while dharma’s guardians counter it with decisive force.

The verse belongs to the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya sequence; the immediate verse is weapon-description rather than direct tīrtha praise.

None; this is descriptive imagery.