Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

यो मयाऽभ्यर्चितो नित्यं प्रणतश्च सुरेश्वरः । न तेन सहितो युद्धं करिष्यामि कथञ्चन

Transliteration

yo mayā'bhyarcito nityaṃ praṇataśca sureśvaraḥ | na tena sahito yuddhaṃ kariṣyāmi kathañcana

Translation

جس سُریشور (دیوتاؤں کے رب) کی میں روز عبادت کرتا ہوں اور جس کے آگے سرِ تسلیم خم کرتا ہوں، اس کے خلاف میں کبھی کسی طرح جنگ نہیں کروں گا۔

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by me)

• अभ्यर्चितः: worshipped
• अभ्यर्चितः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अभि-अर्च् (धातु) → अभ्यर्चित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; यः-विशेषण (worshipped)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always)

• प्रणतः: bowed down; reverent
• प्रणतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-नम् (धातु) → प्रणत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; यः/सुरेश्वरः-विशेषण (bowed)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात

• सुरेश्वरः: Lord of the gods
• सुरेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: सुराणाम् ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता/विषय

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात

• तेन: with him
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सहकारि (with him)

• सहितः: together/associated
• सहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सह (उपसर्ग/अव्यय) + इ (धातु) → सहित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अहम्-विशेषण (accompanied/associated)

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• करिष्यामि: I will do
• करिष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• कथञ्चन: in any way; ever
• कथञ्चन: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कथञ्चन (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-सह-प्रयोगे 'कदापि/कथंचन' अर्थ (in any way/ever)

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Ministers/friends; outer audience of pilgrims

Visual Art Cues

Scene: Prahlāda shown in daily worship before a Viṣṇu icon (conch-disc-mace-lotus), then turning to the assembly declaring he will never fight that very Lord; juxtaposition of altar and court.

Characters & Entities

• Prahlāda
• Sureśvara (Viṣṇu/Hari)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Integrity in devotion: worship (arcana) and surrender (praṇāma) must shape one’s actions, including refusal to oppose the divine will.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned explicitly in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, nitya-abhyarcana (daily worship) and praṇāma (bowing) are affirmed as devotional practices, though no procedure is detailed.