Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सत्यवत्याः समादेशात्तस्य क्षेत्रे ततः परम् । स पुत्राञ्जनयामास त्रीञ्छूरान्पांडुपूर्वकान्

Transliteration

satyavatyāḥ samādeśāttasya kṣetre tataḥ param | sa putrāñjanayāmāsa trīñchūrānpāṃḍupūrvakān

Translation

پھر ستیوتی کے حکم سے، اسی کھیتر (نسل کے کام) میں اس نے پانڈو سے آغاز کرتے ہوئے تین بہادر بیٹے پیدا کیے۔

Word by Word

• सत्यवत्याः: of Satyavatī
• सत्यवत्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत्यवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• समादेशात्: from the command/instruction
• समादेशात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: समादेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• क्षेत्रे: in the field (womb/lineage context)
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Adverbial (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (thereupon)

• परम्: afterwards/further
• परम्: Adverbial (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; क्रियाविशेषण (further/after that)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• जनयामास: begot/caused to be born
• जनयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative: caused to be born/begot)

• त्रीन्: three
• त्रीन्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• शूरान्: heroic/brave
• शूरान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (पुत्रान्)

• पाण्डुपूर्वकान्: beginning with Pāṇḍu
• पाण्डुपूर्वकान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डु + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (पाण्डुः पूर्वः येषाम्/पाण्डु-पूर्वकाः)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: Satyavatī, dignified and commanding, instructs Vyāsa; the ‘kṣetra’ episode is symbolized with restrained iconography (no explicitness): a ritualized, dharmic setting; three heroic sons are foreshadowed, with Pāṇḍu foremost.

Characters & Entities

• Satyavatī
• Vyāsa
• Pāṇḍu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma can require extraordinary duties to protect social continuity, undertaken under rightful instruction and higher purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse references kṣetra (procreative duty) in a dhārmic-historical sense.