Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 147›Shloka 2
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यस्मिन्वटिकया पूर्वं तपस्तप्तं द्विजोत्तमाः । प्राप्ता पुत्रं शुके याते वनं व्यासात्कपिंजलम्

Transliteration

yasminvaṭikayā pūrvaṃ tapastaptaṃ dvijottamāḥ | prāptā putraṃ śuke yāte vanaṃ vyāsātkapiṃjalam

Translation

اسی واٹیکا میں پہلے برتر دِویجوں نے تپسیا کی تھی اور پُتر پایا؛ اور جب شُک جنگل کو چلا گیا تو ویاس کی طرف سے کپنجَل وہاں آیا۔

Word by Word
यस्मिन्in which (place)
यस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
वटिकयाby/with (the lady) Vaṭikā
वटिकया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवटिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/सहचर्ये (instrumental: by/with Vaṭikā)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Sambandha (Temporal adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: formerly/before)
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; तपः-आचरणं (object of ‘taptam’)
तप्तम्performed (was done)
तप्तम्:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), भूतकर्मणि/भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य सह क्रियाविशेषणवत् (pasticiple: performed)
द्विजोत्तमाःthe best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (उत्तमाः द्विजाः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन
प्राप्ताःobtained
प्राप्ताः:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), भूतकृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन; मुख्यवाक्ये विधेयवत् (having obtained)
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
शुकेwhen Śuka
शुके:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; काल/अधिकरणे (locative absolute with ‘याते’)
यातेhad gone
याते:
Kriya (Locative absolute/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; शुके इति सह सति-सप्तमी (locative absolute: having gone)
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
व्यासात्from Vyāsa
व्यासात्:
Apadana (Ablative/source/अपादान)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (source)
कपिञ्जलम्Kapiñjala (name)
कपिञ्जलम्:
Karma (Object/apposition/कर्म)
TypeNoun
Rootकपिञ्जल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; पुत्रम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन (name of the son)
Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vāṭikā associated with Vāṭikeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: A dense sacred grove (vāṭikā) with ascetic brāhmaṇas performing tapas; a liṅga shrine under a banyan; a narrative inset shows Śuka departing to the forest while Kapiñjala arrives from Vyāsa, linking the place to sage-tradition.

Characters & Entities
V
Vaṭikā
D
Dvijottamāḥ
Ś
Śuka
V
Vyāsa
K
Kapiñjala

FAQs

Austerity performed in a sanctified place is depicted as especially potent, yielding both worldly boons (progeny) and sacred narrative continuity.

The Vaṭikā associated with Vāṭikeśvara in the ongoing sacred-region description.

Tapas (austerity) is referenced as the efficacious practice performed at the Vaṭikā.

←Previous Verse
Next Verse→