Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुण्यं हेरंबसंभवम् । आख्यानं सर्वविघ्नानि यन्निहन्ति श्रुतं नृणाम्

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ puṇyaṃ heraṃbasaṃbhavam | ākhyānaṃ sarvavighnāni yannihanti śrutaṃ nṛṇām

Translation

ہیرمب (گنیش) کے ظہور کا یہ مقدس قصہ آپ کو سنایا گیا ہے۔ یہ کہانی، جب سنی جاتی ہے، تو انسانوں کی تمام رکاوٹوں کو ختم کر دیتی ہے۔

Word by Word

• एतत्: this (teaching/statement)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• वः: to/for you (all)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6/4), बहुवचन; सर्वनाम; एन्क्लिटिक रूप (enclitic)

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• आख्यातम्: has been narrated
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (is) told/declared

• पुण्यम्: meritorious, holy
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण

• हेरम्बसम्भवम्: originating from Heramba (Gaṇeśa)
• हेरम्बसम्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हेरम्ब (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): हेरम्बस्य सम्भवम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• आख्यानम्: narrative, account
• आख्यानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• सर्वविघ्नानि: all obstacles
• सर्वविघ्नानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (descriptive): सर्वे विघ्नाः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन

• यत्: which (account)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• निहन्ति: destroy
• निहन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-हन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• श्रुतम्: when heard
• श्रुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘heard’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (आख्यानम् इति) विशेषण

• नृणाम्: of men, of people
• नृणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

Speaker

Unspecified narrator (deduced: a Purāṇic narrator concluding the episode)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Heraṃba-sthāna (as implied by ‘Heraṃba-sambhava’ kathā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ / nṛṇām (general listeners)

Visual Art Cues

Scene: Sūta (or the narrator) concluding the Heraṃba-udbhava account before attentive brāhmaṇas; a subtle aura around Heraṃba’s emblematic presence, signifying vighna-nāśa through hearing.

Characters & Entities

• Heraṃba

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout listening) to sacred narratives is itself a transformative practice that removes obstacles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The concluding phalaśruti belongs to Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya episode about Heraṃba in a puṇya-kṣetra; the excerpt does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Listen to (or recite) the Heraṃba-saṃbhava ākhyāna as a means of vighna-nāśa (obstacle removal).