Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

गताश्च परमां सिद्धिं तत्प्रभावात्सुदुर्लभाम् । जपयज्ञप्रदानैर्या तीर्थसेवादिकैरपि

Transliteration

gatāśca paramāṃ siddhiṃ tatprabhāvātsudurlabhām | japayajñapradānairyā tīrthasevādikairapi

Translation

اور اسی کے اثر سے انہوں نے اعلیٰ ترین سِدھی پائی—جو جپ، یَجْن، دان یا تیرتھ سیوا وغیرہ سے بھی نہایت دشوار ہے۔

Word by Word

• गताः: having reached
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'प्राप्ताः'

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• सिद्धिम्: attainment, perfection
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्प्रभावात्: because of its power
• तत्प्रभावात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-तत्पुरुषसमासः (तस्य प्रभावः); पञ्चमी-एकवचनान्त रूपेण हेत्वर्थे (ablative: 'because of')

• सुदुर्लभाम्: very hard to obtain
• सुदुर्लभाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; 'अत्यन्तं दुर्लभाम्'

• जपयज्ञप्रदानैः: by japa, sacrifices, and gifts
• जपयज्ञप्रदानैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), तृतीया, बहुवचन; 'जपैः यज्ञैः प्रदानैः'

• या: which (siddhi)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)

• तीर्थसेवादिकैः: by service of sacred places and the like
• तीर्थसेवादिकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + सेवा (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः: तीर्थसेवा (षष्ठी-तत्पुरुषः) + आदिक (तद्धित) = 'etc. like service of tīrthas'

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक (also/even)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous surge from the tīrtha/shrine envelops the sages; symbolic icons of japa-mālā, yajña-kuṇḍa, and dāna-vessels appear diminished at the margins, while the central kṣetra radiance dominates—signifying ‘hard even by these, easy by this’.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The māhātmya elevates the tīrtha’s grace as capable of granting rare spiritual fulfillment beyond ordinary religious means.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse attributes results to “its power,” but the specific tīrtha is not named within this shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa, yajña, pradāna (dāna/charity), and tīrtha-sevā are referenced as standard means—used here for comparison.