Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

किं दोषं वीक्ष्य मे शक्र प्रोक्षितं चासनं त्वया । परद्वा रकृतं दोषं किं मयैतत्कृतं क्वचित्

Transliteration

kiṃ doṣaṃ vīkṣya me śakra prokṣitaṃ cāsanaṃ tvayā | paradvā rakṛtaṃ doṣaṃ kiṃ mayaitatkṛtaṃ kvacit

Translation

اے شکر! مجھ میں کون سا عیب دیکھ کر تم نے میرا آسن پروکشِت، یعنی چھڑکاؤ سے پاک، کروایا؟ کیا یہ داغ دروازے پر کسی اور کے سبب لگا ہے، یا کیا میں نے کبھی یہاں کوئی قصور کیا ہے؟

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• दोषम्: fault
• दोषम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया

• मे: my / for me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/for me/of me)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative singular enclitic)

• शक्र: O Śakra
• शक्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• प्रोक्षितम्: sprinkled
• प्रोक्षितम्: Karma (कर्म/that which is sprinkled)
• Type: Verb
• Root: प्र+उक्ष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'आसनम्' इत्यस्य विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• आसनम्: seat
• आसनम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr̥ (कर्ता/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पर-द्वा-रकृतम्: done at another’s door (i.e., by someone else)
• पर-द्वा-रकृतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वार (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक) + कृत (कृ-धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पाठभेद-सूचक: 'परद्वारकृतम्' (= परद्वारे कृतम्)

• दोषम्: fault
• दोषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• मया: by me
• मया: Kartr̥ (कर्ता/Agent)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• एतत्-कृतम्: done by this (i.e., by me/this act)
• एतत्-कृतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातोः क्त) + एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'दोषम्' इत्यस्य विशेषण

• क्वचित्: ever; at any time
• क्वचित्: Kāla/Deśa (काल/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (ever/anywhere/at any time)

Speaker

The maiden (kumārikā) addressing Śakra (Indra)

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Śakra/Purandara)

Visual Art Cues

Scene: The maiden challenges Indra: ‘What fault did you see in me that you sprinkled my seat?’ She gestures toward the seat and the doorway, demanding an explanation.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes accountability: one may question ritual actions and demand clarity about alleged ‘fault’ or impurity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the exchange occurs in relation to Indra’s assembly and ritual practice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prokṣaṇa/abhyukṣaṇa—sprinkling as a purification act—applied to the seat.