Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

ततस्तु वत्सरे पूर्णे याज्ञवल्क्यस्तदन्तिकम् । गत्वा प्रोवाच किं कष्टं त्वं करोषि शुचिस्मिते

tatastu vatsare pūrṇe yājñavalkyastadantikam | gatvā provāca kiṃ kaṣṭaṃ tvaṃ karoṣi śucismite

پھر جب سال پورا ہو گیا تو یاج्ञولکْی اس کے پاس گیا اور بولا، “اے پاکیزہ مسکراہٹ والی، تم یہ کیسی سخت ریاضت کر رہی ہو؟”

ततःthereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/अनन्तरार्थ (thereafter)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
वत्सरेwhen the year (was)
वत्सरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालाधिकरणे
पूर्णेcompleted
पूर्णे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'वत्सरे' इत्यस्य विशेषणम्
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
तदन्तिकम्to her vicinity/near her
तदन्तिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तस्य अन्तिकम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म/देश
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (gerund/absolutive): 'having gone'
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच्/वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक; 'कष्टम्' इत्यस्य विशेषण/प्रश्न
कष्टम्hardship/austerity
कष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (what hardship)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, प्रथमा (1st); कर्ता
करोषिdo/perform
करोषि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
शुचिस्मितेO pure-smiling one
शुचिस्मिते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशुचि + स्मित (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (शुचि स्मितं यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; सम्बोधनपदम्

Sūta (narrating); Yājñavalkya (speaking within the verse)

Type: kshetra

Scene: After a year, the sage Yājñavalkya approaches the smiling, pure votary and gently questions her austerity; a calm hermitage/temple threshold scene.

S
Sūta
Y
Yājñavalkya
K
Kātyāyanī

FAQs

Austerity should be understood and guided; inquiry into one’s practice is part of dharmic household life.

No tirtha is specified in this verse; it advances the vrata narrative.

Implicitly marks the completion of a one-year observance, leading to recognition and dialogue about the practice.