Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

ततस्तुष्टो महादेवस्तामालिङ्ग्य शुचिस्मिताम् । इदमूचे विहस्योच्चैर्मेघगम्भीरया गिरा

Transliteration

tatastuṣṭo mahādevastāmāliṅgya śucismitām | idamūce vihasyoccairmeghagambhīrayā girā

Translation

تب مہادیو خوش ہوئے؛ انہوں نے پاکیزہ، نرم مسکراہٹ والی کو گلے لگایا اور بادلوں جیسی گرج دار آواز میں بلند ہنستے ہوئے یہ کلمات کہے۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; महादेव-विशेषण

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् देवः); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• आलिङ्ग्य: having embraced
• आलिङ्ग्य: Kriyāviśeṣaṇa (Converb)
• Type: Indeclinable
• Root: आ+लिङ्ग् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया (having embraced)

• शुचिस्मिताम्: (her) of pure/bright smile
• शुचिस्मिताम्: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक) + स्मित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (शुचि स्मितं यस्याः); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ताम्-विशेषण

• इदम्: this
• इदम्: Karman (Object/content)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; उवाच- कर्म (this [speech])

• ऊचे: said
• ऊचे: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• विहस्य: having laughed
• विहस्य: Kriyāviśeṣaṇa (Converb)
• Type: Indeclinable
• Root: वि+हस् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया (having laughed/smiled)

• उच्चैः: aloud, loudly
• उच्चैः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चैः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: loudly)

• मेघगम्भीरया: with a voice deep like thunderclouds
• मेघगम्भीरया: Karaṇa (Instrument)
• Type: Adjective
• Root: मेघ (प्रातिपदिक) + गम्भीर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (मेघवत् गम्भीरा); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; गिरा-विशेषण

• गिरा: by (his) speech/voice
• गिरा: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: गिर्/गिरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन

Speaker

Purāṇic narrator (contextual narration within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva embraces Devī; her smile is pure and gentle; Śiva laughs and speaks with a thunder-deep voice, the atmosphere charged with affectionate power.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace follows sincere surrender; the Lord responds with acceptance and instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this verse; it frames the divine dialogue within the chapter’s tīrtha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it introduces an authoritative teaching that follows (śāstric instruction delivered by Mahādeva).