Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात् । चक्रुस्ततः समुच्छिन्नं तन्माहात्म्यं गतं भुवि

Transliteration

te tatheti pratijñāya gatvā śakrasya śāsanāt | cakrustataḥ samucchinnaṃ tanmāhātmyaṃ gataṃ bhuvi

Translation

انہوں نے ‘یوں ہی ہو’ کہہ کر عہد کیا، اور شکر کے حکم سے روانہ ہو کر انہوں نے اس ماہاتمیہ کو کاٹ کر مٹا دیا، یہاں تک کہ زمین پر اس کی شہرت غائب ہو گئی۔

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तथा: thus
• तथा: Sambandha/Particle
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus/so)

• इति: saying
• इति: Sambandha/Particle
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति-सूचक (quotative particle)

• प्रतिज्ञाय: having promised
• प्रतिज्ञाय: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति-ज्ञा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): “having promised”

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive): “having gone”

• शक्रस्य: of Śakra (Indra)
• शक्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• शासनात्: from the command
• शासनात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• चक्रुः: they did/made
• चक्रुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: Sequence (क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereupon)

• समुच्छिन्नम्: completely cut off
• समुच्छिन्नम्: Karma (कर्म) (qualifier of तन्माहात्म्यम्)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उत्-छिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “completely cut off/removed”

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म) (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (demonstrative adjective)

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गतम्: gone, passed away
• गतम्: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; अत्र विधेय-भावः (predicative: “became/was”)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

Speaker

Sūta (narrating the outcome)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Acaleśvara/Camatkārapura (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of commanded beings depart under Indra’s order and enact a ‘severing’ of the site’s fame—symbolized as cutting a scroll, extinguishing lamps, or veiling a radiant shrine with mist—so the world forgets.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge and holy-site fame can be forgotten due to adverse forces, implying the importance of preserving and re-teaching tīrtha-māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The māhātmya being suppressed pertains to Acaleśvara-kṣetra and its associated sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the suppression of a sacred site’s renown.