Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

स बभूव फलाहारो यावद्वर्षशतं नृपः । शीर्णपर्णाशनः पश्चात्तावत्कालं समाहितः

sa babhūva phalāhāro yāvadvarṣaśataṃ nṛpaḥ | śīrṇaparṇāśanaḥ paścāttāvatkālaṃ samāhitaḥ

وہ نریپ سو برس تک پھلوں پر گزارا کرتا رہا؛ پھر اتنے ہی عرصے تک یکسوئی میں قائم رہ کر گرے ہوئے پتّوں کو غذا بنایا۔

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
फलाहारःone whose food was fruits
फलाहारः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootफल + आहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (फलम् आहारः यस्य/फलम् आहारः)
यावत्for as long as
यावत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Extent/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (परिमाण/कालवाचक): ‘as long as’
वर्षशतम्a hundred years
वर्षशतम्:
Kāla-adhikaraṇa (Duration/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (शतं वर्षाणि) कालपरिमाणम्
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शीर्णपर्णाशनःone who ate withered leaves
शीर्णपर्णाशनः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशीर्ण + पर्ण + अशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शीर्णानि पर्णानि अशनम् यस्य/शीर्णपर्णम् अशनम्)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb): ‘afterwards’
तावत्for that long
तावत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Extent/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय (परिमाणवाचक): ‘for that much/so long’
कालम्time
कालम्:
Kāla-adhikaraṇa (Duration/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाणम्
समाहितःcomposed, concentrated
समाहितः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘collected/absorbed (in meditation)’

Sūta (narration continues)

Type: kshetra

Scene: Time-lapse feel: the king in the same hermitage across ages—first with fruit offerings, later gathering fallen leaves; body lean, posture unwavering, eyes half-closed in meditation.

N
nṛpa (the King)

FAQs

A tīrtha’s greatness is accessed through sustained discipline—outer restraint (diet) supports inner steadiness (samādhi-like focus).

The austerities are performed in the Hāṭakeśvara sacred region described in this Adhyāya’s tīrtha-māhātmya.

Tapas through regulated diet (phalāhāra, then śīrṇaparṇāśana) and sustained mental composure (samāhita).